Bilim Ve Teknik Canlılar Din Edebiyat Genel İnsan Ve İnsan Sağlığı Mimari Mitoloji Müzik Önemli Bölgeler Sanat Tarih Toplum Ve Toplum Yapısı Yeryüzü Ve Dünya
Tebriz
Tebriz; ?ran Azerbaycan ?n?n merkezi olan ?ehir. Nüfusu 290.000 dir. Tebriz, ?slam medeniyeti devrinde, Do?unun pek bay?nd?r ve önemli ?ehirlerinden biri durumunda bulunuyordu. Hal? ve ?allar? ünlüdür.
Kan Nakli Nedir?
Çe?itli sebeplerden dolay? bir insana kan verilmesi gerekebilir. Sözgelimi sava?ta bir asker yaralanm??t?r. Fabrikada çal??an bir i?çi çok ciddi bir i? kazas? geçirmi?tir. Büyük ölçüde kan kaybetmektedir. Herhangi bir kimse bir iç kanama yüzünden ölmek üzeredir. Zay?f, kans?z bir hastaya ciddi bir ameliyat yap?lmas? gerekmektedir.
??te bütün bu durum ve olaylarda, kaybedilen kan?n verilmesi ve hastan?n dayan?kl?l???n?n güçlendirilmesi ?artt?r. Bir hastan?n damarlar?na verilecek yar?m litre kan, sözkonusu kimse için yeniden hayata geli? anlam? ta??r.
Kan verme fikri yeni bir ?ey de?ildir. Bilindi?i kadar?yla, 1654 y?l?nda Doktor Francesco Folli ad?nda bir ?talyan, canl? bir hayvandan bir ba?ka hayvana kan nakli giri?iminde bulunmu?tur. Daha sonra hayvanlardan insanlara kan verme i?ine çal???lm??sa da,bu giri?imler ba?ar?l? sonuçlar vermemi?tir.
Halen herhangi bir hayvan?n ba?ka cins bir hayvandan kan nakline olumlu tepkiler göstermedi?ini biliyoruz. Daha ötesi,ayr? cins bir hayvandan nakledilen kan zehir etkisi yapmakta, hatta ölüme sebep olmaktad?r.
I. Dünya Sava?? esnas?nda cephelerde askerlerin büyük ölçüde kan kayb?, kan nakliyle ilgili çal??malarda geli?meler kaydedilmesine zemin haz?rlam??t?r. Belirli baz? kimselerden ba?kalar?na kan naklinin iyi sonuçlar vermeyece?i kesinlikle bilinmekteydi. Böylece laboratuar yöntemleriyle kan?n guruplara ayr?lmas? sonucuna var?lm??t?r.
Kan verici'den al?nan kanla kendisine nakil yap?lan hasta, ya da yaral?n?n kan? ayn? guruptan olmal?d?r. Kan bankalar?, bu do?rultuda yap?lan çal??malar?n bilimsel sonucudur. Kan bankalar?ndaki depolanm?? kan alçak ?s? derecelerinde muhafaza edilir. Bankalar?n çal??mas?,bildi?imiz para üzerine i? yapan bankalar?nkine benzer. Al?nan kan depolan?r ve isteyenlere, ihtiyac? olanlara,onlar?nkiyle ayn? guruptan olmak üzere para kar??l???nda verilir.
Bugün kan bankalar?nda sadece kan depolanmamakta,"plazma" da bulundurulmaktad?r. Plazma'da kan hücreleri ayr??t?r?lm?? oldu?undan, kan verilecek ve al?nacak ya da al?nm?? olan kimse aras?nda gurup tutarl?l??? sözkonusu de?ildir Plazma, kan gurubu ne olursa olsun, acil ihtiyac? olan herhangi bir kimseye verilebilir. Ancak, kan verilme i?leminde dikkat edilecek bir ba?ka husus kan?n sa?l?kl? olmas?d?r.Bunun için, daha önceden kan verecek kimsenin kan?n?n tahlilini gerektiren titiz bir dikkat gösterilir.
Kan nakli,bilim dünyas?n?n insanl??a en büyük hizmetlerinden biri,belki de birincisidir.
Herbert Spencer (1820 - 1903)
Herbert Spencer (1820 - 1903); ?ngiliz filozofu. Derby ?ehrinde do?mu?tur. Bir ö?retmenin o?ludur. Onyedi ya??na kadar ö?renim gördükten sonra demiryolu mühendisi olmu?, sekiz y?l çal??t??? bu i?inde, çe?itli köprüler ve yollar yap?m?nda bulunmu?tur. Fakat, bu çal??t??? y?llar, bir taraftan da dergilere, çe?itli felsefe yaz?lar? göndermekten geri durmam??t?r. 1848 - 53 y?llar? aras?nda, Economist dergisinin yaz? i?leri müdür yard?mc?l???n? yapm??, felsefe ile ilgili çe?itli eserlerini de yay?nlama?a ba?lam??t?r. 1860 y?l?ndan itibaren, kendisini tamamen felsefeye vermi?tir. Devrinin filozof ve fen adamlar? üzerinde önemli bir etkisi vard?r.
Evrimcilik felsefesinin kurcusu olan Spencerin ba?l?ca eserleri ?unlard?r: Biyoloji Prensipleri, Sosyoloji Prensipleri, Ahlak Prensipleri, Devlete Kar?? Fert.
Paul Valery (1871 - 1945)
Frans?z ?air ve yazar?. Bir Akdeniz liman? olan Setede do?mu?tur. Hukuk ö?renimi görmü?, genç ya??nda çe?itli i?lerde çal??arak hayat?n? kazanm??, bir taraftan da eserlerini yazm??t?r. ?lk ?iirlerinde sembolistlerin etkisi alt?nda kalm??t?r. ?iirin d???nda, felsefe, estetik ve politik konular? ile ilgilenmi?tir. Ba?l?ca eserleri ?unlard?r: Eski M?sralar Albümü Ruh ve Dans, Deni? Mezarl???, Bugünkü Dünyaya Bak??.
Göz Aldanmas? Nedir?
Belirli baz? ?ekiller bize gerçekte olduklar?ndan ba?ka türlü görünürler. Cisimleri oldu?undan büyük yada küçük,do?ru çizgileri e?riymi? gibi görürüz. Bu durum "göz aldanmas?" diye tan?mlan?r. Ancak,burada gözün gerçekten aldanmas?, yanl?? görmesi sözkonusu de?ildir. Göz görüntüyü hiç bozmaks?z?n görür, beyne öylece iletir. Fakat beyin o cismi, o ?ekli oldu?u gibi de?il,nas?l olmas?n? kabulleniyor, nas?l uygun buluyorsa öylece ifade eder. Burada, görülen ?eyin daha önce görülmü? olan benzerlerinin ve görülü? ?eklinin etkisi vard?r. Dümdüz, uzun bir yola bakt???m?z zaman,yol çok ilerde daral?yormu? gibi görünür. A?açlar, telgraf direkleri,yap?lar, kendilerinden uzakla?t?kça küçülüyormu? gibi görünürler. Ayn? büyüklükte,fakat biri beyaz,öteki koyu renk iki yap?ya bakt???m?zda,beyaz yap?y? daha büyükmü? gibi görürüz. Uzunlamas?na çizgili elbise giyen bir kimse, enlemesine çizgili kuma?tan bir elbise giydi?i zamandan daha zay?f ve uzun boyluymu? gibi görünür. Bunlar?n hepsi göz aldanmas?d?r. Gerçekte göz her ?eyi oldu?u gibi görmektedir. Ancak ,beyin "izlenimler-intibalar" halindeki bu aldanmay? do?urur .Sözgelimi, tepedeki dolunay uzaktaki görünü?ünden daha küçüktür. Her iki durumda foto?raf? çekilecek olursa, büyüklüklerinin hiç farketmedi?i aç??a ç?kacakt?r. Burada,beyin bilinçalt? bir müdahaleyle yan?lmaya sebep olmu?tur.
Tepesi sivri direklerin küt ba?l? direklerden daha yüksek, dikey çizgili duvar ka??tlar?n?n tavan? oldu?undan yüksek, yatay çizgili duvar ka??tlar?n?n ise daha alçak göstermesi hep ayn? müdahalenin, yani beyin taraf?ndan müdahale edilmi? izlenimlerin sonucudur. Göz aldanmas?n?n de?i?ik bir ?ekli, güne?in ortal??? yak?p kavurdu?u kum çöllerindeki serap dav?d?r. Ancak,burada fiziksel bir olay da i?e kar??m??t?r. Serap?n foto?raf? çekilebilir ve bunun ???k k?r?lmas?ndan meydana geldi?i görülür. Büyüteçler ve düz aynalarda gördü?ümüz görüntüler bir bak?ma göz aldanmas? diye kabul edilebilir.Çünkü görüntüler, gerçekte görüldükleri yerde de?ildir.
Bütün bunlardan kolayca anla??laca?? gibi, göz aldanmalar? tamamen normaldir. Gözünde hiç bozukluk olmayan kimseler de göz aldanmalar?na u?rayabilir. Bundan endi?elenmek için bir sebep yoktur. Derinlik boyutu, göz aldanmalar?nda en büyük rolü oynayan etkendir. Ressanilar, göz aldanmas?ndan büyük ölçüde yararlan?rlar. Perspektif,yani e?yay?, cisimleri sabit bir noktaya göre uzakl?klar?n?,duru? farklar?n? belirtecek, canland?racak düzenle resmetmek, bizden uzakla?an ?eylerin küçük görünmesi halini en aç?k ?ekilde verir. Göz aldanmas? da bir bak?ma bu yöntemle yak?ndan ilgilidir.
Sanskritçe Nedir?
Sanskritçe, Hindistan'da ya?ayan eski Hindu topluluklar?n klasik dilidir. Büyük bir ihtimalle, M. Ö. 1500 y?llar?nda Hindistan'da ortaya ç?km??,bir süre konu?ma dili olarak da kullan?lm??t?r. Fakat daha ziyade edebiyat eserlerinde kullan?lan bir dildir. Kudsal Hindu kitaplar? Veda'lar eski Sanskritçe ile kaleme al?nm??t?. Ancak, Sanskritçe'nin gerçek bir dil formunu al???, M. Ö. 400 y?l?nda Hint dili gramercisi Panini'nin getirdi?i kurallarla olmu?tur.
Hipokrat Kimdir?
Bir hekimin (doktor) o?lu olan Hipokrat,belirli bir tarihten beri t?p ilminin babas? say?lmakta,böylece an?lmaktad?r. T?p fakültelerini bitirip meslek hayat?na at?lacak olan doktorlar?n , "meslek hayat?nda belirli kurallara uyacaklar?na,bundan ?a?mayacaklar?na ,insan hayat?n? her ?eyden üstün tutacaklar?na" ili?kin yeminleri bile "Hipokrat Yemini" diye tan?mlan?r.
Hipokrat M. Ö. 460 y?l?nda, Ege'deki Cos adas?nda do?mu?tu. Eski Yunanl?lar?n, insan vücudunun parçalanarak bilimsel inceleme ve çal??malara konu olmas?na, yani "te?rih" ilmine kötü gözle bakmalar?na ra?men, Hipokrat anatomi çal??malar?n? o ça?a göre hayli yüksek bir düzeye ula?t?rm??t?. Yard?mc?lar?n?n da elbirli?iyle,devri için gerçekten ?a??rt?c? say?labilecek yarg?lara, sonuçlara varm??t?.
Her ?eyden önce,hastal?klara ili?kin bat?l inançlara kar?? ç?kt?. ?nsan vücudundaki hastal?klar?n tabiat kanunlar?yla ili?kilerini belirtti. Ona göre, hastal?klar?n nedeni iki gurupta s?n?fland?r?labilirdi:
1 - Mevsim ve iklimle ilgili nedenler
2 - Ki?isel (besin sisteminin düzensizli?i,yetersizli?i, hareketsizlik vs. gibi nedenler.)
Hipokrat,her ?eyden evvel düzenli beslenme?e önem veriyordu. Bu bak?mdan s?k?, eksiksiz bir düzenin uygulanmas?n?n ?art oldu?u inanc?ndayd?. ?laçlardan ve kan al?nmas?ndan ziyade ,beslenme konusunda duruyordu. Fakat gerçekten etkili ve yararl? ilaçlar haz?rlamaktan da geri kalmam??t?.
Bilindi?i kadar?yla, t?p ö?renimini babas?ndan sa?lam??t?. Ünlü Demokritus'dan da felsefe dersleri alm??t?. Bir süre gezip dola?t?ktan sonra, do?du?u yer olan Cos adas?na dönüp yerle?ti. Denemelerini, çal??malar?n? orada sürdürdü.
Hipokrat hakk?nda en güvenilir bilgi kaynaklar?, iki ça?da??n?n (Eflatun ve Aristo) yaz?l? belgeleriyle, Hipokrat Külliyat?'d?r. Söz konusu külliyat,bizzat Hipokrat'?n,çal??malar?yla, üzerine e?ildi?i konularla ilgili olarak kaleme ald??? yaz?lardan meydana gelmi?tir. Bu koleksiyonun en ilginç bölümlerinden biri "Ba?taki Yaralar Üzerine" ad?n? ta??r. Hipokrat'?n bu bölümde anlatt??? baz? ameliyatlar,bugün beyin cerrahisi alan?ndaki uygulamalardan pek farkl? de?ildir.
Hipokrat'?n ölüm tarihi de kesinlikle bilinmeyip,85 ile 110 ya? aras?nda öldü?ü tahmin edilmektedir.
Eski M?s?r Uygarl??? Nedir?
Tarih kaynaklar?,çe?itli begeler ,o ça?dan günümüze kadar ula?an eserler,yap?lar ve kal?nt? niteli?inde ?eyler,Eski M?s?r'da gerçek anlam?yla büyük, çok geli?mi? ve parlak bir uygarl?k oldu?unu ortaya koymaktad?r. Eski M?s?r ekonomisi tar?m ve hayvanc?l??a dayanmaktayd?. Ülkede demir madeni olmamas?na ra?men, yeteri kadar bak?r ç?kar?l?yordu. M?s?rl?lar kalayla bak?r? kar??t?r?p tunç yapmay? ö?renmi?lerdi.Çe?itli silahlar?n,kaplar?n,süsleme levhalar?n?n yap?m?nda bu tunç kullan?l?yordu. Eski M?s?r endüstrisinin en geli?mi? dallar?ndan biri de cam i?leri ve çömlekçilikti. Ülkede bol miktarda bulunan papirüsten ka??t, sandal tipi ayakkab?lar, halat yap?m?nda yararlan?lmaktayd?. Yap? ve mühendislik konusunda, Eski M?s?rl?lar Eski Yunan ve Roma'dan öndeydiler. Kanallar, su depolar?, büyük saraylar, görünü?ü ?imdi bile insan? ?a??rtan tap?naklar yap?yorlard?. Eski M?s?r bizlere ayk?r? gelecek baz? gelenek ve törelerin varl???na ra?men toplum hayat?nda da çok ileri düzeydeydi. Kad?n?n toplum hayat?ndaki yeri ve durumu çok önemliydi. Günümüze kadar ula?an an?tlardaki kabartmalardan, baz? duvar resimlerinden,Eski M?s?r toplumunda kad?nlar?n serbest,ba?naz dü?üncelerle k?s?tlanmam?? bir hayat ya?ad?klar? anla??lmaktad?r. Çok tanr?l? bir dine sahip olan M?s?rl?lar'?n en büyük tanr?s?"Güne?" ti. Bu tanr?ya "Ra" ad?n? vermi?lerdi. Ayr?ca,inek,timsah,atmaca,çakal,y?lan gibi baz? hayvanlar? da "tanr?lar" düzeyinde kudsalla?t?rm??lard?.
Bilim adamlar?n?n ço?u rahipler ad?nda ç?kard?.Ehramlar?n yap?m?nda gösterilen ba?ar?, Eski M?s?r'da matemati?in geli?mi? bir bilim dal? oldu?unu ispatlamaktad?r.Bilimsel baz? çevreler, geometrinin kayna?? olarak da Eski M?s?r'? gösterir. Öyle ki, M?s?rl?lar karenin,dairenin yüzölçümünü bulmakla kalmam??, kübün, silindirin,kürenin de hacmini hesaplam??lard?. T?p fazla geli?memi? oldu?u halde,bitkilerden yap?lan ilaçlar adeta bir endüstri niteli?indeydi. M. Ö. 2000 y?llar?nda bile,kavanozlar içindeki papirüs tomarlar?n?n etiketlenerek raflara s?raland??? kitapl?klar vard?. Harp, flüt, simbal,davul,trampet ve çe?itli borular gibi müzik aletleriyle yap?lan Eski M?s?r müzi?i gerçekten geli?mi? bir sanat koluydu. Basit fakat canl?,çarp?c? renklerle yap?lan duvar resimleri özellikle 12. ve 19. Hanedanlar devrinde yayg?nla?m??, doru?a ula?m??t?.Daha yukarda da de?inmi? oldu?umuz gibi, Eski M?s?r mimarisi Ehramlar, Karnak Tap?na??, Luksor Tap?na??, kayalara oyulmu? mezarlar, Kefren Tap?na??, Seti Tap?na?? gibi dev eserler vermi?tir. Bu tap?naklar?n sadece boyutlar? de?il,sanat de?erleri de yüksektir. ?çleri kabartma ve oyma resimler,duvar yaz?lar?yla süslüdür. Birbirini izleyen alt? firavun zaman?nda yap?lan Karnak Tap?na?? bunlar?n en büyü?ü olup, içinde 86. 000 heykel bulunmaktayd?.
Tekman
Tekman; Erzurum iline ba?l? bir ilçe. Yüzölçümü 1.125 kilometrekare, nüfusu 21.613 dir. Yüzeyi genel olarak da?l?k alanlardan ve platolar halindeki s?rt ve yamaçlardan ibarettir. Hayvanc?l?k, halk?n ba?l?ca geçim kayna??d?r. Merkezi 662 nüfuslu Tekman kasabas?d?r.
?nsanlar neden tokala??yorlar?
Tokala?ma asl?nda ça?lar öncesi bir adet. Çok eski ça?larda, tüm erkekler bir silah ta??yor ve ço?unlu?u da bu silah? sa? eli ile kullan?yordu.
Bir erkek di?erine dost oldu?unu, elinde silah bulunmad???n? göstermek için, bo? sa? elini uzat?yor, di?eri de ayn? ?eyi yap?yordu. Ama her iki taraf da kendini emniyete almak, di?erinin aniden silah çekmesine mani olmak için, birbirlerinden emin olana kadar, birlikte ellerini hafifçe s?karak duruyorlard?.
Tokala??rken elleri sallama al??kanl???, elleri daha iyi kavrayarak, rakibin giysisinin içinden aniden bir silah ç?karmas?n? önlemek için ba?lam?? olabilir. Ancak sonralar? dostlu?un bir ifadesi oldu.
Popüler etiketler
[ yer ] [ sal ] [ m s ] [ areket ] [ ans ] [ ilgi ] [ tarihi ] [ t?r ] [ can ] [ irin ] [ ?am ] [ amy ] [ nedi ] [ 821 ] [ ato ] [ b?t ] [ lak ] [ am? ] [ tre ] [ ya? ] [ yrk ] [ eski ] [ ilk ] [ tan ] [ ulu ] [ n m ] [ ikl ] [ ylk ] [ oku ] [ bil ] [ sis ] [ aras ] [ kler ] [ ?rk ] [ avu ] [ lek ] [ k?s ] [ insan ] [ r b ] [ k ta ] [ anlam ] [ nüfus ] [ kat ] [ ast ] [ rmak ] [ tik ] [ mer ] [ aç? ] [ olo ] [ ata ] [ çe?it ] [ an? ] [ bas ] [ den ] [ ime ] [ tyr ] [ da? ] [ ray ] [ ince ] [ dren ] [ nya ] [ aman ] [ n r ] [ yün ] [ ki?i ] [ ak?n ] [ metr ] [ ali ] [ eva ] [ arm ] [ arlar ] [ duru ] [ çil ] [ nak ] [ bul ] [ düny ] [ am?n ] [ ile ] [ mu? ] [ ölüm ] [ lara ] [ gün ] [ say? ] [ güne ] [ aml ] [ y?l ] [ ç?? ] [ düzen ] [ nüm ] [ sa? ] [ mil ] [ sel ] [ ?an ] [ do?ru ] [ altyn ] [ büyü ] [ lam ] [ hal ] [ süre ] [ a?? ] [ ram ] [ a k ] [ ay? ] [ ekim ] [ da y ] [ kle ] [ ser ] [ mede ] [ çal??ma ] [ ten ] [ lan ] [ din ] [ elik ] [ man ] [ göster ] [ say ] [ s?r ] [ ece ] [ tin ] [ ?kta ] [ hayvan ] [ has ] [ evre ] [ tor ] [ kan ] [ sab ] [ faz ] [ nil ] [ kaz ] [ rad ] [ emin ] [ nsan ] [ ted ] [ ran ] [ ben ] [ ire ] [ ate ] [ ak?m ] [ bat ] [ ahi ] [ ak? ] [ olur ] [ imi ] [ sonuç ] [ kas ] [ utu ] [ ebe ] [ ünlü ] [ hare ] [ etki ] [ boy ] [ iline ] [ bili ] [ k sa ] [ a?k ] [ ayna ] [ mar ] [ alma ] [ kar? ] [ kaza ] [ rak ] [ lke ] [ madde ] [ iler ] [ etin ] [ eli ] [ emi ] [ di? ] [ byt ] [ teri ] [ e?e ] [ ar? ] [ metre ] [ göz ] [ ura ] [ kap ] [ ni? ] [ arl ] [ t a ] [ pan ] [ baz ] [ ada ] [ ad? ] [ kara ] [ alar ] [ koy ] [ ele ] [ lun ] [ kta ] [ çeki ] [ mac ] [ ist ] [ ölçü ] [ kary ] [ yaz? ] [ hayat ] [ dana ] [ ret ] [ e il ] [ edi ]
