Bilim Ve Teknik Canlılar Din Edebiyat Genel İnsan Ve İnsan Sağlığı Mimari Mitoloji Müzik Önemli Bölgeler Sanat Tarih Toplum Ve Toplum Yapısı Yeryüzü Ve Dünya
En Uzun Ömürlü Hayvan Hangisidir?
Baz? hayvanlar?n ak?l almaz ölçüde uzun süre ya?ad?klar?na dair nice söylentiler vard?r.Bu söylentilerin ço?u abart?lm??t?r. Ayn? konuda yan?lt?lara dü?memek için, a?a??da belirtece?imiz gerçekler bilimsel kay?tlardan al?nm??t?r.
Memeli hayvanlar aras?nda fillerin çok uzun süre ya?ad?klar?na inan?l?r. 150, hatta 200 y?l ya?ad?klar? söylenir. Fakat bu husus asla ispatlanamam??t?r. Ender olarak 100 y?l ya?ayan fil varsa da,kay?tlara göre bir fil için ölüm ya?? 60 d?r.
Atlar da fillerle ayn? guruba al?nabilir. 50 y?l? a?k?n bir süre ya?ayan atlar çoktur. Hipopotam (su ayg?r?) 41, gergedan 40, ay?lar 34, maymunlar 20 veya biraz daha fazla, kediler 22, köpekler 20 y?l ya?ayabilirler. Ancak, bunlar ender baz? hayvanlar için tutulan kay?tlar olup, ortalama de?ildir.
Ku?lara gelince ,papa?anlar?n 100 y?ldan fazla ya?ad??? söylenir. Bu da kesin olarak ispatlanamam?? bir söylentidir. Bilindi?i kadar?yla, baz? ku?lar aras?nda en uzun ya?ayan tipik Örnekler için tutulmu? kay?tlar ?öyledir:
Akbaba 52 y?l
Papa?an 54 y?l
Kartal 55 y?l
Beyaz Pelikan 5l y?l
Kanarya 22 y?l
Serçe (?ngiliz) 23 y?l
Bal?klarla ilgili söylentiler için de ayn? ?ey söz konusudur. Bir tür sazan bal??? 25 y?l kadar ya?am??t?r. Avrupa kedibal??? diye tan?mlanan ba?ka türde bir bal???n 60 y?l ya?ad??? bilinmektedir. Amerika'da bulunan bir tür y?lan bal???n?n 50 ya??na ula?t??? görülmü?tür.
"Mauritus kaplumba?as?" denilen bir kaplumba?a cinsi,152 y?ll?k bir ömürle "uzun ya?ama" rekoru k?rm??t?r. Hayvanat uzmanlar?, bu kaplumba?an?n uygun ?artlarda 200 y?l ya?ayabilece?ini ileri sürmektedirler.
Ekvator Nedir?
Yerküresinin dönme eksenine dik olarak ve küreyi e?it iki k?sma ay?racak ?ekilde geçen bir düzlemle yeryüzü aras?ndaki ara kesitin meydana getirdi?i varsay?lan hayali çizgi-ku?ak, "Ekvator" diye isimlendirilir. Ekvator sayesinde, dünya kuzey ve güney yar?mküresi diye iki e?it k?sma ayr?lm??t?r. Ekvator ayn? zamanda enlem (arz) derecelerinin ba?lang?c?d?r.
Sodyum
Kimyasal bir element. Sembolü Na, atom numaras? 11, atom a??rl??? 22,9 dur. Alkali metallerdendir. Bütün metallerin içinde en aktif olan bir elementtir. Su ile ?iddetli reaksiyon yapar. Saf halde, gümü? beyaz? renginde, yumu?ak ve t?rnakla çizilebilir bir metaldir. Havada parlakl???n? kaybeder ve donuk bir renk al?r. Bile?iklerinden elde edilir. En yayg?n bile?ikleri, tabiatta yayg?n olarak bulunan bile?iklerdir (deniz ve kaya tuzlar? gibi). Soda, sodyumun karbonat bile?i?i, tuz, sodyumun klor bile?i?idir.
Pusulay? Kim ?cat Etti?
Dünya üzerinde ya da uzayda yön göstermek için yararlan?lan aletlere "pusula" ad? verilir. En yayg?n ölçüde kullan?lan pusula, alelade "m?knat?sl? pusula"d?r. Ayr?ca jiroskop pusula,radyo-pusula ve ba?ka tipleri de vard?r.
M?knat?s ta??n?n çok belirgin bir özelli?e sahip oldu?u eski zamanlarda fark edilmi?ti. Bu ta?,yakla?t?r?ld??? maden parçalar?n?, k?r?nt?lar?n?, hatta ka??t ve kuma? parçac?klar?n? çekiyordu.M?knat?s ta??yla temas ettirilen bir i?ne de ayn? çekicili?i göstermekteydi. Serbestçe dönebilecek düzenle tespit edilen m?knat?slanm?? i?nenin, kuzey-güney yönlerini i?aret edecek bir durum ald???,yukarda söyledi?imiz gibi hayli eski zamanlardan bilinmektedir. Bu bilgiden yararlanarak,bir eksen üzerindeki orta noktaya tespit edilmi? ve serbestçe dönebilen bir m?knat?sl? i?neyle ilk pusula yap?lm??t?.
Çe?itli kaynaklar, pusulan?n icad? ?erefini Çinliler, Araplar, eski Yunanl?lar, Etrüskler ve Finliler gibi ba?ka ba?ka ulus ve kavimlere vermektedirler. Bu iddialar?n hepsi ortadan kalkm?? say?labilir. ?lk okullardaki ders kitaplar?nda bile belirtildi?i gibi, pusula, Amerika'n?n bulunmas?ndan birkaç bin y?l önce Çinliler taraf?ndan icat edilmi?tir.
Pusulan?n tarihi ne kadar eskilere giderse gitsin,denizcilikte bir yard?mc? olarak kullan?lmas? 14. yüzy?ldan önce de?ildir. Hiç olmazsa ?spanyol, Portekiz ?talyan ve ?ngiliz gemicileri için böyle olmu?tur. Asl?nda dünyan?n kendi de bir m?knat?s d?r.Bu kitle m?knat?s?n kuzey kutbu, bildi?imiz co?rafik Kuzey Kutbuna denk gelmez. Kuzey Kutbundan 1400 mil uzakl?kla,Kanada'n?n en kuzey kesiminde bir noktaya dü?er. Kuzeyden güneye magnetik kuvvet çizgileri de,kuzeyden Güney Kutbuna do?ru,dikey olarak bu noktadan topra?a girerler.M?knat?slanm?? bir i?nede, yersel m?knat?sl???n mahalli
(o çevreden geçen)çizgisi boyunca yatm?? bir ?ekilde döner. Kutup noktas?n? gösterebilir veya gösteremez (ki genellikle göstermez) ama,bu bir sorun de?ildir. Do?u ve Bat? her iki yar?mkürede hayali bir çizginin varl??? kabul edilmi?tir. Bu çizgi,düzensiz bir ?ekilde, pusula i?nesinin gösterdi?i kutup noktas?na göre kuzeyden güneye uzan?r. Bunlar "agonik" yani aç?s?z-çizgilerdir.
Dünyan?n bütün öteki k?s?mlar?nda, i?ne,kutbun biraz do?usunu veya bat?s?n? i?aret eder. Bu sapma miktar? "de?i?im" deyimiyle tan?mlan?r. Gerçek kuzeyi (veya magnetik kuzeyi) bulmak için,nerede bulundu?unuzu ve o çevredeki "de?i?im" in ne oldu?unu bilmeniz gerekir. Hava ve deniz seyir (sefer) haritalar?,bu bilgiyi verirler. Yersel m?knat?s çizgileri ayr?nt?l? bir titizlikle haritalanm??t?r.
Ancak, bu i?in büyük bir k?sm?n?n Kristof Kolomb'dan sonra yap?lm?? oldu?unu özellikle belirtmeliyiz. ??i daha da güçle?tirmek istermi?çesine, magnetik kutuplar sabit kalmaz. Dolay?s?yla,zaman zaman yeni "de?i?im" tablolar? düzenlemek gerekir.
1833 ile 1945 y?llar? aras?nda, kuzey magnetik kutup,Kanada'daki Boothia Yar?madas?ndan,Sverdrup Adalar?na kaym??t?r.
M?knat?sl? pusuladaki sapma, sadece yersel kuvvet çizgilerinin etkisiyle de?ildir. Çevredeki demir veya magnetik nitelikte di?er maden kaynaklar? da bu bak?mdan etki yaparlar.
Jiroskop pusula veya jiro kompas, yersel veya uzaydaki herhangi bir yön belirtmesini etkileyecek de?i?ime kar?? direnme gösterir. Ba?ka türlü söylemek gerekirse, sabit bir y?ld?za göre i?aretlendi?inde ve döndürüldü?ünde, dünyan?n dönmesine ra?men ayn? yönü i?arete devam edecektir.
Jiroskop pusulan?n en büyük avantaj? da budur. Yani m?knat?sl?l?ktan ba??ms?z, onunla etkilenmeksizin yön gösteren bir alettir. Bütün pusula kadranlar?, kuzeyden ba?layarak saatin kollar?n?n hareketi yönünde 360 derece üzerinden i?aretlenmi?tir.
Zübeyde Han?m kimdir?(? - 1923)
Büyük Atatürkün annesi. T?rhalada do?mu?tur. 1876 tarihinde, Atatürkün babas? Ali R?za Efendi ile evlenmi?tir. Kocas?n?n ölümünden sonra, o?lunu ve k?z? Makbule Atadan? yeti?tirmekle u?ra?m??, Büyük Atatürkün Kurtulu? Sava??ndaki ba?ar?lar?n? görmü?tür. ?zmir de dinlenmekte bulundu?u bir s?rada, Ocak 1923 te ölmü?tür.
Su?ehri
Sivas iline ba?l? bir ilçe. Yüzölçümü 1.434 kilometerkare, nüfusu 48.718 dir. Yüzeyi genel olara, düzlük alanlardan ve bunlar? çevreleyen sarp yamaçl? da?lardan ibaredir. Tah?l ekimi, hayvanc?l?k ve sebzecilik, ba?l?ca geçim kaynaklar?d?r.Merkezi 5.215 nüfuslu Su?ehri kasabas?d?r.
Mara?
Mara? ilinin merkezi olan ?ehir. Nüfusu 54.646 d?r. Deniz yüzeyinden 650 metre yükseklikte kurulmu?, ba? ve bahçelerle çevrili bir ?ehir. ?ehrin kurulu?unun Hititler devrine kadar uzand???, yap?lan kaz?lardan anla??lmaktad?r. Bugünkü ?ehir Dulkadiro?ullar?ndan Alaüddevle zaman?nda kurulmu?tur. Yavuz Sultan Selim zaman?nda Osmanl? s?n?rlar?na kat?lm??t?r.
MARA? ?L?
Akdeniz Bölgesi illerimizden biri. Yüzölçümü 15.092 kilometrekare, nüfusu 389.881 dir. Kuzeyinde Malatya ve Sivas, Do?usunda Malatya ve Ad?yaman, Bat?s?nda Adana, Güneyinde Gaziantep illeri yer almaktad?r. Mara? ilinin yüzeyi, çok engebeli ve dalgal? alanlardan ve Mara? ovas?ndan ibarettir. Tah?l ekimi, hayvanc?l?k, meyvecilik, halk?n ba?l?ca geçim kayna??d?r.
Paul Valery (1871 - 1945)
Frans?z ?air ve yazar?. Bir Akdeniz liman? olan Setede do?mu?tur. Hukuk ö?renimi görmü?, genç ya??nda çe?itli i?lerde çal??arak hayat?n? kazanm??, bir taraftan da eserlerini yazm??t?r. ?lk ?iirlerinde sembolistlerin etkisi alt?nda kalm??t?r. ?iirin d???nda, felsefe, estetik ve politik konular? ile ilgilenmi?tir. Ba?l?ca eserleri ?unlard?r: Eski M?sralar Albümü Ruh ve Dans, Deni? Mezarl???, Bugünkü Dünyaya Bak??.
Arabalarda hava yast?klar? nas?l çal???yor?
Hava yast?klar? 80'li y?llar?n ba??nda ortaya ç?kt?klar?ndan beri binlerce hayat? kurtarm??lard?r. Asl?nda hava yast?klar? ?kinci Dünya Sava?? s?ras?nda uçaklar?n yere çak?lmalar?nda bir önlem olarak tasarlanm?? ve ilk patent o zamanlarda al?nm??t?.
Hava yast?klar?n?n arabalara uygulanmas?nda birçok problemle kar??la??ld?. Bas?nçl? havan?n araba içinde muhafazas?, süratle ?i?menin sa?lanmas?, ani ?i?me s?ras?nda yast???n patlamas?n?n veya ki?iye zarar vermesinin önlenmesi vs...
Hava yast???nda üç ana parça vard?r. Birincisi yast???n kendisi ki, ince naylon iplikten yap?lm?? ve konsolda bir silindir üzerine sar?lm??t?r. Asl?nda sürücü taraf?ndaki hava yast??? di?erlerinden farkl?d?r. Di?erleri tipik bir silindir ?eklinde iken sürücü taraf?ndaki direksiyonun ortas?na uyacak ?ekildedir.
?kinci olarak yast??a ne zaman ?i?ece?ini bildiren, araban?n ön taraf?nda bir sensör vard?r. Bir tu?la duvara yakla??k saatte 15 - 25 kilometre süratle çarp?ld???nda olu?acak kuvvet kar??s?nda sinyal verecek ?ekilde ayarlanm??t?r.
Son olarak da ?i?irme sistemi vard?r. Hava yast?klar? s?k??t?r?lm?? veya bas?nç alt?ndaki havan?n veya bir gaz?n sal?verilme-siyle ?i?mezler. Bir kimyasal reaksiyonun sonucunda ?i?erler. Bu kimyasal reaksiyonun ana maddesi 'sodyum azide'dir, yani NaN3. Normal ?artlarda dura?an olan bu molekül ?s?t?l?nca an?nda ayr???r ve ortaya nitrojen gaz? ç?kar. Çok az miktar?ndan, yani 130 gram?ndan 67 litre nitrojen ç?kabilir.Ancak bu ayr??madan ortaya bir de sodyum (Na) ç?kar ki, çok reaktiftir. Su ile birle?ince vücuda bilhassa gözlere, buruna ve a?za a??r tahribat verebilir. Bu tehlikeyi önlemek için hava yast??? üreticileri kimyasal reaksiyonda sodyum ile birle?ebilecek bir gaz daha kullan?yorlar ki, bu da potasyum nitratt?r (KNO3). Bu reaksiyondan da yine ortaya nitrojen ç?kar.
Araban?n önündeki sensör belli bir seviyenin üstündeki çarpmada, NaNS'ün bulundu?u tüpe bir elektrik sinyali gönderir. Burada çok küçük bir spark olu?ur ve bunun yaratt??? ?s?dan da NaN3 çözülür, aç??a ç?kan nitrojen hava yast???na dolarak ?i?irir. Burada ilginç olan sensörün çarpmay? alg?lamas? ile yast???n ?i?mesi aras?nda geçen zamand?r. Sadece 30 milisaniye yani 0.030 saniye,.
Bir saniye sonra yast?k üzerindeki özel delikler vas?tas? ile kendi kendine söner ve kazazedeye devaml? bask? yap?lmas?na mani olur.
Pandomim Nedir?
Eski romal?lar zaman?nda, maske takm?? bir aktör bir dilsiz gibi, hiç konu?maks?z?n, anlatmak, canland?rmak istedi?i ?eyi ifade eden hareketlerle gösteriler verirdi.
18. yüzy?lda ?ngiltere'de, ?talyan as?ll? ve de?i?ik konulu oyunlarda ayn? karakterlerin görüldü?ü çok hareketli komediler "pandomim" diye isimlendiriliyordu. Arlekim, Pantalone, ne?eli ve ya?l? ?a?k?n kolumbine, onun güzel k?z?, Palyaço ve daha ba?kalar?,bu hareketli,temposu hiç dü?meyen, seyircileri kahkahalarla güldüren oyunlar?n de?i?meyen karakterleriydiler.
Modern pandomimlerde bu karakterler ortadan kayboldular.
Güvenilir kaynaklara göre, pandomim deyimi tiyatrodan daha eskidir. Nitekim eski Yunanistan'daki Dionysos ?enlikleri de esas itibar? ile pandomim niteli?inde oyunlard?. Daha yukarda de?indi?imiz gibi,eski Roma'n?n Saturnalisa törenleri de "Soytar?lar Bayram? ad? alt?nda, pandomim dizeninde oyunlarla sürüp gitmi?tir.
Sözlü tiyatroda da "pandomim" sahnelerine ve düzenine yer verilen,bu düzende bölümler kat?lan modern örnekler vard?r. Ça??m?z?n ünlü yazarlar?ndan ?onesco'nun "Sandalyeler" oyunu k?sa bir pandomimle son bulur. Samuel Beckett'in "Sözsüz Oyunu" da bir pandomim say?labilir. Daha ileri gidip, "Othello" ve "Hamlet" gibi klasik tiyatro ?aheserlerini tamamen pandomim düzeninde, sözsüz olarak canland?ran guruplar vard?r.
Popüler etiketler
[ kare ] [ sav ] [ yaz ] [ ölüm ] [ güç ] [ yön ] [ erk ] [ lak ] [ tyr ] [ kle ] [ ser ] [ düny ] [ ilk ] [ ura ] [ akü ] [ kaza ] [ bal ] [ bak ] [ yer ] [ e in ] [ lun ] [ nak ] [ sar ] [ anan ] [ kad ] [ arlar ] [ ya? ] [ ahi ] [ ine ] [ t?r ] [ ince ] [ yrk ] [ ulu ] [ a k ] [ do?ru ] [ avu ] [ bas ] [ rler ] [ sis ] [ mac ] [ s?r ] [ dü?ün ] [ sava ] [ ata ] [ sonu ] [ hareket ] [ ray ] [ eser ] [ orta ] [ ist ] [ ay? ] [ kler ] [ türk ] [ cad? ] [ ara ] [ tas ] [ mar ] [ k m ] [ far ] [ edi ] [ kan ] [ metr ] [ pan ] [ m s ] [ ehir ] [ hal ] [ mu? ] [ meydan ] [ arm ] [ fazl ] [ her ] [ ar? ] [ bulu ] [ rad ] [ 821 ] [ eli ] [ ini ] [ iline ] [ aç? ] [ bur ] [ tre ] [ ney ] [ akl ] [ man ] [ ta? ] [ zar ] [ k y ] [ kala ] [ am? ] [ tak ] [ ?kta ] [ metre ] [ yazy ] [ ylan ] [ ter ] [ s?ra ] [ y?llar ] [ kil ] [ ki?i ] [ arda ] [ sonuç ] [ ele ] [ ali ] [ ?am ] [ bul ] [ kat? ] [ linde ] [ imi ] [ reti ] [ kilometre ] [ areket ] [ ak? ] [ ila ] [ ker ] [ altyn ] [ lek ] [ ylk ] [ a?k ] [ has ] [ can ] [ dere ] [ sava? ] [ bar ] [ ykta ] [ gün ] [ n m ] [ dana ] [ har ] [ elik ] [ ret ] [ aras ] [ rsa ] [ sla ] [ gece ] [ aml ] [ men ] [ kas ] [ tik ] [ önce ] [ genel ] [ rik ] [ ayy ] [ hat ] [ alt?n ] [ oru ] [ alma ] [ lle ] [ yyllar ] [ eti ] [ nil ] [ kol ] [ ça? ] [ emi ] [ ast ] [ ans ] [ güne ] [ çük ] [ olo ] [ ikl ] [ ?ekil ] [ van ] [ nya ] [ am?n ] [ veri ] [ bit ] [ e?e ] [ koy ] [ dam ] [ art ] [ nedi ] [ lym ] [ n r ] [ lama ] [ kis ] [ den ] [ a il ] [ kap ] [ oda ] [ mal ] [ çal??ma ] [ lara ] [ kül ] [ ller ] [ atl ] [ r b ] [ k sa ] [ tay ] [ nce ] [ yay ] [ evre ] [ kul ] [ dünya ] [ emin ] [ büyü ] [ bun ] [ al? ] [ med ] [ katy ] [ cad ] [ e e ]
