Nedendir - Nedir ve Kimdir
Arz?n merkezine seyahat nas?l olurdu?
E?er dünyan?n merkezinden geçen ve öbür tarafa aç?lan bir kuyu kazabilseydik ve de bu kuyunun a?z?ndan içeri atlasayd?k ne olurdu? Kesin olan bir ?ey var ki, dünyan?n merkezine ula?t???m?zda, erimi? magma içinde eriyip yok olacakt?k. Biz yine de magmay? ve hava sürtünmesini unutup, bu bo? kuyuda yapaca??m?z yolculuk nas?l olurdu, ona bakal?m. Dünyan?n merkezine ula?t???m?zda a??rl???m?z s?f?rlan?rd?. ?nsan? dünyan?n merkezine çeken yer çekimi bu noktada her yönde ayn? oldu?undan, a??rl???m?z s?f?r olur, ama ilk h?zla merkezi geçer öbür uca do?ru seyahate devam ederdik. Kuyudan atlad???m?zda... Devamı »»»
Deniz suyu neden tuzludur?
Yirminci yüzy?l?n ba?lar?nda bilim insanlar? bu konuyu çok basit bir ?ekilde aç?kl?yorlard?. Bu aç?klamaya göre, her ne kadar nehirlerin sular? tatl? ise de içlerinde bir miktar da erimi? mineral vard?r. Yataklar?ndaki bu mineralleri ve içlerinde tuz bulunan kayalar? erozyona u?ratarak okyanuslara ta??rlar. Bu mineraller içinde en çok olan? kimya dilinde sodyum klorür (NaCl) diye adland?r?lan bildi?imiz sofra tuzudur ve bir daha karaya geri dönmez. Bilim insanlar? bu teoriden yola ç?karak dünyan?n ya??n?n da hesap edilebilece?ine inan?yorlard?. Ancak nehirlerdeki tuz oran? ile okyanuslardaki ... Devamı »»»
Suyun hacmi, donunca neden küsülmüyor?
Günümüzde ilim o kadar geli?mi?tir ki, atomun, çekirde?inin, çevremizdeki her ?eyin, dünyam?z?n hatta gökyüzündeki y?ld?zlar?n hareketlerinin ?imdiye kadar ke?fedilen ve bilinen fizik kurallar? ile izah? mümkündür. Bildi?imiz her ?ey fizik kurallar?na uyar. Bir ?ey hariç. Ya?am?m?z?n ayr?lmaz bir parças? olan su. Fizik kurallar?na göre bir madde ?s?t?ld???nda geni?ler, genlesin So?utuldu?unda da büzü?ür, yani hacmi azal?r. Ancak su bu kurala uymaz, aksine s?f?r derecenin alt?na so?utuldu?unda donar ve buz olarak hacmi azalaca??na artar. Saf su buza dönü?ürken, hacminin yüzde 9'u oran?nda geni... Devamı »»»
Ya?anm?? en dü?ük ve en yüksek s?cakl?k kaç derecedir?
?imdiye kadar dünyam?zda tespit edilebilen en dü?ük s?cakl?k güney kutbunda eksi 89.6 derece ile Antarktika Vostok istasyonunda ölçülmü?tür. San?lmas?n ki güney kutbu devaml? kar ya???? ald??? için dünyan?n en so?uk yeridir. Antarktika daima karla kapl? olmas?na ra?men dünyan?n en az ya??? alan çöllerinden daha kurakt?r. So?uk hava çok uzun aral?klarla da olsa dü?en her ya???? dondurup, korudu?u için sürekli kar ve buzlarla örtülüdür. Ortalama s?cakl?k olarak güney kutbu eksi 49 derece ile kuzey kutbundan 2 derece daha so?uktur. Çünkü güney kutbu deniz seviyesinden daha yüksektir, güne?ten da... Devamı »»»
Bulutlar nas?l olu?uyor?
Tepenizde gördü?ünüz orta büyüklükte, yakla??k l kilometre çap?ndaki bir bulutun hacmi 4 milyar metreküptür ve içinde l -5 milyon kilogram su vard?r. Peki nas?l oluyor da bu kadar su ba??m?za kovadan dökülür gibi dökülmüyor, bu kadar tonlarca a??rl?k havada durabiliyor? Gerçekten bulutlar gökyüzünün inan?lmaz ve harika süsleridir. Hiçbir bulut di?eri ile ?ekil ve hacim olarak ayn? de?ildir. Çünkü olu?umlar?na etki eden hava ak?mlar?, s?cakl?k, bas?nç, havadaki toz miktar? v.b. gibi o kadar çok etken vard?r ki, çok de?i?ken olan atmosferde iki yerde bütün bu ?artlan e?it olarak sa?lamak mümkün... Devamı »»»
Neden ya?mur ya??yor ?
Herhalde siz de haberlerin sonunda hava durumunu merakla izliyorsunuzdur. Acaba yar?n ya?mur ya?acak m?? ?emsiyemi yan?ma alay?m m?? Ya?mur günlük ya?ant?m?z?n çok önemli bir parças?d?r. Baz? yerlerde kurakl?ktan ya?mur duas?na ç?k?l?rken, baz? yerlerde de caddelerde sandallarla dola??l?p, sel basan evlerden, e?yalar? kurtarmaya u?ra??rlar. Peki nas?l oluyor da ba??m?za böyle gökten sular geliyor? Asl?nda mekanizma basit. Güne? ?????n?n etkisi ile yeryüzünden su buharla??yor, yani gaz haline geçiyor. Bu durumda havadan hafif oldu?undan atmosferde yükseliyor. Yükseldikçe hava so?uyor ve hava b... Devamı »»»
Neden kar ya??yor?
K?? aylar?nda güne? ???nlar? çok güçlü olmad??? için, bulutlar?n bulunduklar? yüksekliklerde hava s?cakl??? çok dü?ük olunca, yükselen su buhar?, sublime denilen ?ekilde s?v? hale geçmeden, bu a?amay? atlayarak do?rudan buz kristali haline dönü?ür. 0.1 milimetre çap?ndaki buz kristalleri birbirlerine yap??arak kar tanelerini olu?tururlar. E?er bulut ile yer aras?ndaki hava s?caksa bu kar taneleri yere dü?ene kadar ya?mur tanesi haline dönü?ebilirler, ama so?uk-sa yere kadar kar tanesi olarak inmeyi ba?arabilirler. Hafiflikleri nedeniyle yere o kadar yava? inerler ki 3000 metreden inmeleri 2 s... Devamı »»»
Y?ld?r?m nas?l dü?üyor?
Gökyüzünde y?lda 3 milyar ?im?ek veya y?ld?r?m olu?maktad?r. Bir di?er deyi?le y?l?n herhangi bir zaman?nda dünyan?n üstünde 2000 y?ld?r?m bulutu vard?r ve dünyam?za her saniyede 100 y?ld?r?m dü?mektedir. Güçlü bir f?rt?na, Hiro?ima'ya at?lan atom bombas?ndan 100 kat daha fazla enerji aç??a ç?karmaktad?r. Kim bilir? Belki bir gün gelecek y?ld?r?mlar? da enerji kayna?? olarak kullanmay? ö?renece?iz. Bu gök olay? insanl???n ilk tarihinden itibaren ilahi bir i?aret olarak görülmü?tür. Y?ld?r?m dü?mesi insanlar için tehlikeli olmas?na ra?men insan ya?am?na faydas? da vard?r. Y?ld?r?mlar yeryüzünd... Devamı »»»
Neden gök gürlüyor?
K?? aylar?nda kar ya?arken ?im?ek, y?ld?r?m ve gök gürültüsü nadiren olur. Y?ld?r?m ve gök gürültüsü en çok yaz aylar?nda, hava ?l?k ve nemli iken yükselen havan?n etkisiyle olur. K?? aylar?nda havan?n alçak ve yüksek k?s?mlar? aras?nda ?s? fark? az, alçak seviyelerde ise nem de fazla oldu?undan ?im?ek, y?ld?r?m ve sonucunda gök gürültüsü olay? daha az görülür. ?im?ek veya y?ld?r?m etraflar?ndaki havay? saniyenin milyonda biri kadar bir sürede 30.000 dereceye kadar ?s?t?rlar. Is?nan bu hava aniden genle?ir, geni?ler. Normal atmosfer bas?nc?n?n neredeyse 100 misli bir bas?nçla, ses h?z?ndan ço... Devamı »»»
Neden ay? bazen gündüz de görüyoruz?
Ay sadece gece görülebilir diye bir ?ey yok. Gündüzleri de periyoduna ba?l? olarak ay da tepemizde, bütün y?ld?zlar da. Ama güne?in atmosferimizde yans?yan ???nlar? onlar? görmemize mani oluyor. Atmosferimiz olmasayd? gökyüzü gündüzleri de karanl?k olacak, güne?le birlikte y?ld?zlar? da görebilecektik. Ay dünyam?za çok yak?n oldu?undan gökyüzünde görüntü olarak y?ld?zlardan çok büyük görünür. E?er konumuna göre güne?ten iyi ???k alabilirse gündüzleri de gökyüzünde rahatl?kla görünebilir. Ay?n yüzeyi bir asfalt yol yüzeyi gibi yans?t?c?d?r. Koyu renktedir ama tam siyah da de?ildir. Biz gökyüzü... Devamı »»»
