Mum yan?nca neden geriye bir ?ey kalm?yor?
Mum yan?nca neden geriye bir ?ey kalm?yor?
Gerçi ?imdi elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren lambalar, hatta jeneratörler var ama mum hayat?m?z boyunca evimizin demirba?? olmu?tur. Onu o kadar hayat?m?z?n ola?an bir parças? olarak alg?lam???zd?r ki, fitiline bir kibrit çakt???m?zda onun nas?l yand???n?, yand?kça kat? k?sm?n?n nereye gitti?ini dü?ünmeyiz bile.
Tarihi çok eskiye uzanan mum ?????n?n adeta büyülü bir gücü vard?r. ?nsanda romantik duygular uyand?rd??? gibi, tüm dinlerde ruhani bir yeri de vard?r. Ayin ve adaklar?n vazgeçilmez malzemesidir. Mum tarihin ilk icatlar?ndan biridir. M?s?r'da ve Girit adas?nda milattan 3000 y?l önceden kalma mumlar bulunmu?tur ama en yayg?n kullan??? ortaça?da Avrupa'da olmu?tur. Tarihi bu kadar eski olup da günümüzde de popülaritesini yitirmeyen ve çok yayg?n olarak kullan?lan ba?ka hiçbir ?ey yoktur.
Asl?nda mumun yap?s? çok basittir ama yanma mekanizmas? o kadar basit de?ildir. Mumun yap?s?nda iki ana eleman vard?r. Birincisi yak?t görevini gören, bir çe?it balmumu, ikincisi de emici özelli?i olan bir çe?it sicim, yani fitil. Fitilin emici özelli?i çok önemlidir. Çünkü mumun yanma s?rr? burada gizlidir. Bu özellik gaz lambalar?n?n fitillerinde de vard?r ve onlar da ayn? prensiple çal???rlar.
Elinize herhangi bir sicim al?p ucundan su dolu bir kaba dald?rd???n?zda suyun sicim taraf?ndan emildi?ini ve suyun sicim boyunca yukar? ç?kt???n? renginin koyula?mas?ndan anlayabilirsiniz. ??te fitil de mumun üst k?sm?nda alevden dolay? eriyen balmumunu emerek üst k?sm?na ta??r ve bu bölgede yanman?n devam?n? sa?lar, yani burada as?l yanan ve ????? veren fitil de?il balmumunun kendisidir.
Parafin balmumlar? ham petrolden yap?l?r, yani koyu bir hidrokarbon olup iyi bir yan?c?d?rlar. Çakma?? çak?p fitili tutu?turunca, mumun en üst tabakas?n?n da erimesine ve dolay?s?yla mekanizman?n çal??maya ba?lamas?na sebep olursunuz. Fitil, bu erimi? balmumunu yukar? aleve do?ru ta??r, balmumu alevin s?cakl???nda buharla??r ve tutu?ur. Yanan ?ey asl?nda mumun kat? k?sm? oldu?undan mum tümüyle yan?p bitti?inde geriye pek bir ?ey kalmaz.
Mum yapmada en çok ar? balmumu, benzin üretiminde petrolden ç?kan bir yan ürün olan parafin veya bitkisel ve hayvansal ya?lardan yap?lan 'stearin' kullan?l?r. Günümüzde en fazla kullan?lan mumlar bunlar?n kar???m? ile elde ediliyor. Mumlar çekme yöntemi ile, dökülerek veya pres edilerek yap?l?yor. Her ?ey tamamland?ktan sonra boya banyolar?na sokulurlar ve en sonunda da parlakl?k kazand?rmak için so?uk suya dald?r?l?rlar.
İlgili etiketler
[ yak?t ] [ m?s?r ] [ demir ] [ ortaça? ] [ kibrit ] [ yanma ] [ ruh ] [ elektrik ] [ roman ] [ bitki ] [ 300 ] [ ?rmak ] [ cat ] [ mum ] [ icat ] [ boya ] [ romantik ] [ pop ] [ petrol ] [ bon ] [ sunu ] [ parafin ] [ vin ] [ benzin ] [ bri ] [ icatlar ] [ alev ] [ parlak ] [ alevin ] [ z m ] [ lamba ] [ avrupa ] [ bölge ] [ gaz ] [ roma ] [ oyun ] [ rmak ] [ alg ] [ am?n ] [ asit ] [ hayat? ] [ alg? ] [ devam? ] [ parça ] [ emil ] [ oto ] [ karbon ] [ buhar ] [ ensi ] [ ham petrol ] [ erime ] [ mic ] [ çekme ] [ ekme ] [ ya? ] [ jeneratör ] [ tabak ] [ erhan ] [ sicim ] [ oman ] [ alevi ] [ kani ] [ nas?l ] [ ya?lar ] [ ban ] [ devre ] [ arbon ] [ atlar ] [ duygu ] [ me ? ] [ levi ] [ adlar ] [ görev ] [ icatlar? ] [ gaz lambalar? ] [ elek ] [ lektrik ] [ kar???m ] [ okul ] [ gaz lambalar ] [ yöntem ] [ duygular ] [ ?kta ] [ lambalar ] [ benz ] [ ayi ] [ catlar ] [ ilk icat ] [ bitkisel ] [ rev ] [ milat ] [ icatlary ] [ gül ] [ üretim ] [ dü?ünme ] [ retim ] [ tom ] [ ben ] [ koy ] [ okulu ] [ gaz lamba ] [ eren ] [ basit ] [ mumu ] [ pres ] [ kar?? ] [ oya ] [ balmumu ] [ nasyl ] [ yap?s? ] [ lup ] [ engin ] [ yakyt ] [ küp ] [ zge ] [ tabaka ] [ mat ] [ eleman ] [ hayaty ] [ r va ] [ yapysy ] [ t c ] [ 3000 ] [ s?cakl??? ] [ fitil ] [ s?ç ] [ günümüzde ] [ ruhani ] [ ykta ] [ ortaça ] [ o k ] [ iller ] [ petr ] [ fazl ] [ içatlar ] [ dolu ] [ syç ] [ ?nsan ] [ hidrokarbon ] [ ortaca ] [ yuka ] [ ruha ] [ bu özellik gaz lambalar?n?n fitillerinde de vard?r ve onlar da ayn? ] [ kyler ] [ rok ] [ adet ] [ buharla??r ] [ asittir ] [ yanman?n ] [ illerin ] [ ortaç ] [ tamam ] [ iline ] [ s?cak ] [ ar da ] [ so?uk ] [ illeri ] [ hayvansal ya?lar ] [ özelli?i ] [ hidro ] [ gaz lambalary ] [ akm ] [ oka ] [ lev ] [ anyol ] [ dinler ] [ devam?n? ] [ t t ] [ çat ] [ evin ] [ malzeme ] [ ilk icatlar ] [ geri ] [ suyun ] [ atlar? ] [ duy ] [ st k ] [ ba ? ] [ anı ] [ kül ] [ nüm ] [ güç ] [ me ı ] [ yıl ] [ ürün ] [ timin ] [ kıl ] [ emir ] [ ayg ] [ ipl ] [ disi ] [ görevi ]
