Neden trafik lambalar? k?rm?z?/ sar? ve ye?ildir?
Neden trafik lambalar? k?rm?z?/ sar? ve ye?ildir?
Trafik ???klan uygulamas?, önceleri demiryollar?n?n trenleri kontrol için uygulad??? sinyaller örnek al?narak ba?lam??t?r. Demiryollar? idaresi k?rm?z? rengi 'dur' sinyali olarak seçmi?ti. K?rm?z? renk kan rengi oldu?undan as?rlar boyu tehlikenin, tahribat?n ve ölümün simgesi olmu?tur. Demiryollar? ilk faaliyete geçti?i 1830'lu y?llarda 'ikaz' ?????n?n rengi ye?il, 'geç' ?????n?n ise beyazd?.
Bir süre sonra beyaz sinyal problem yaratmaya ba?lad?. Beyaz renkli 'geç' sinyali di?er sokak lambalar? ile kar??t?r?labili-yordu. Ama daha da kötüsü 'dur' i?aretlerine konulan k?rm?z? mercekler yerlerinden dü?ünce ???k beyazla??yor, 'geç' sinyali olarak alg?lan?yor ve kazalara yol açabiliyordu.
Sonunda demiryolcular k?rm?z?y? 'dur', ye?ili 'geç' san rengi de 'ikaz' sinyali olarak kullanmaya ba?lad?lar. Bilindi?i gibi sar?, renk spektrumu içinde en göz al?c? renktir. Böylece makinist bir sinyalin bulunmas? gereken yerde beyaz ????? görürse, bir ?eylerin yanl?? oldu?unu anl?yor ve tedbirini al?yordu.
Karayollar?na gelince, yollarda sadece atlar?n ve at arabalar?n?n bulundu?u tarihlerde bile dünyan?n büyük ?ehirlerinde trafik sorundu. ?lk trafik lambas? otomobillerin ortaya ç?kmas?ndan çok önce 1868'de Londra'da kullan?ld?. Gazla yak?lan ve bir eksen etraf?nda döndürülebilen k?rm?z? ve ye?il lambalar bir y?l sonra patlay?p, kendilerini çeviren polisi de yaralay?nca bu uygulama ortadan kalkt?.
Ama öte yandan otomobillerin ortaya ç?kmas? ve ?ehirlerde dola?maya ba?lamalar?yla birlikte durum iyice kötüle?ti. Çe?itli ?ehirlerde de?i?ik uygulamalar yap?ld?. Demiryollar?ndaki uygulama örnek al?nd? ama demiryollar?nda birbirine paralel iki hat vard?. Bu sistem iki yolun kesi?ti?i kav?aklarda i?e yaram?yordu.
Sonunda günümüzdekilere benzeyen ilk elektrikli otomatik trafik lambas?n?, ilkokul mezunu ve ABD'deki Cleveland'da otomobil sahibi ilk siyah olan Garrett Morgan geli?tirdi. 1914'de ilk denemelerine ba?layan Morgan 1923'de de patentini ald?. Morgan 1963'de ölümünden az önce patentini 40 bin dolara General Electric firmas?na satt?.
Morgan'?n lambalar? demiryollar?na benzer ?ekilde bir 'T' üzerinde k?rm?z? ve ye?il iki lambadan ibaretti. Çok geçmeden ikaz anlam?nda sar? lamba da ilave edildi ve uygulama bütün dünyaya süratle yay?ld?.
Aradan geçen y?llara ra?men sar? renk hala 'ikaz' anlam?ndad?r ama günümüz sürücüleri onu 'geç' sinyali olarak alg?l?yorlar.
İlgili etiketler
[ tren ] [ demir ] [ sürat ] [ elektrik ] [ eksen ] [ ???k ] [ beyaz ] [ abd ] [ simge ] [ trafik ] [ general ] [ alg ] [ mercek ] [ el i ] [ araba ] [ lav ] [ k l ] [ lamba ] [ makinist ] [ trafik lambas? ] [ 1914 ] [ neden ] [ gaz ] [ birlik ] [ anlam? ] [ sis ] [ ?ehir ] [ org ] [ otomobil ] [ trafik lambas ] [ am?n ] [ morgan ] [ ye?il ] [ alg? ] [ mede ] [ renk ] [ arabalar ] [ mercekler ] [ londra ] [ polis ] [ oto ] [ koku ] [ rol ] [ trafik lambalar? ] [ trafik lambalar ] [ yaya ] [ patent ] [ denemeler ] [ klan ] [ k?rm?z? rengi ] [ rayo ] [ soru ] [ beyaz renk ] [ k?rm?z? renk ] [ lamalar ] [ paten ] [ organ ] [ i?aretler ] [ bill ] [ atlar ] [ paralel ] [ maki ] [ alay ] [ ba?a ] [ deneme ] [ ulama ] [ i?aret ] [ renkli ] [ faaliyet ] [ spektrum ] [ rnek ] [ ares ] [ elek ] [ lektrik ] [ nist ] [ okul ] [ bas?n ] [ siyah ] [ örnek ] [ ?ehirleri ] [ ehirleri ] [ lambalar ] [ benz ] [ general electric ] [ i?ik ] [ ölümü ] [ dünyan?n ] [ gül ] [ tom ] [ sec ] [ ben ] [ kiler ] [ ürat ] [ sat ] [ kar?? ] [ imge ] [ problem ] [ mor ] [ bilin ] [ anlamy ] [ prob ] [ trafik lambas?n? ] [ ak?l ] [ mat ] [ sar? ] [ basyn ] [ meden ] [ sorun ] [ ela ] [ akyl ] [ vir ] [ günümüzde ] [ sary ] [ dünyanyn ] [ ?ehirler ] [ ehirler ] [ k?rm?z? ] [ iller ] [ sokak ] [ kyrmyzy ] [ dolar ] [ bat? ] [ tüle ] [ kyrmyzy rengi ] [ faal ] [ gereke ] [ denemelerine ] [ y l ] [ ak l ] [ siste ] [ yaz y ] [ illerin ] [ sistem ] [ yaz s ] [ ulam ] [ kak ] [ aram ] [ illeri ] [ firma ] [ dü?ünce ] [ sokak lambalar? ] [ sokak lambalar ] [ neme ] [ al?ç ] [ kötü ] [ oka ] [ lev ] [ l m ] [ l l ] [ y la ] [ oli ] [ atlar? ] [ ba ? ] [ k f ] [ bağ ] [ ısı ] [ syra ] [ nüm ] [ bağa ] [ leb ] [ dağ ] [ sıra ] [ emir ] [ tini ] [ akin ] [ arağ ]
