HDTV nedir ?
HDTV nedir ?
Esas olarak bir TV cihaz?nda çözünürlük deyince ekrandaki sat?r say?s? akl?m?za gelmektedir. Bu asl?nda dü?ey çözünürlük, yani en üstten a?a?? do?ru say?ld???nda kaç tane sat?r oldu?udur. Analog bir televizyonda görüntüyü olu?turan ve saniyede birçok defa yenilenen bu sat?rlar en eski televizyonlarda 405 tane idi. Bu say?n?n seçilmesi asl?nda çok kar???k baz? teknik nedenlere dayanmaktad?r. Bilmemiz gereken bunda esas nedenlerin eskiden en fazla 2.3-3MHz maksimum bant geni?li?inin kullan?labilmesi, ve resim tüpünün kalite özelliklerinin de 3, 5, 7 gibi tek katsay?lar? elveri?li k?lmas? gibi ?eyler oldu?udur.
?ngiltere’de ba?lanan dünyan?n ilk muntazam televizyon yay?n?nda 50Hz ?ebeke gerilimi, ve 10.125Hz(o zamanlar cps denirdi) dü?ey tarama frekans? geçerli idi. Bu durumda 50*3*3*3*3*5 = 20.250 olmaktad?r. Bunu ikiye böldü?ümüzde 10.125 say?s?na ula??r?z.
?ehir ?ebeke gerilimlerinin 50 veya 60Hz frekans? nedeniyle örüntülü (interlaced) resmin saniyede 25 veya 30(?ebeke frekans?na göre) kareden olu?mas? gerkiyordu. Yani ingilterede yap?lan ilk televizyon yay?nlar?nda 405 sat?rl?k görüntü karelerinden saniyede 25 tane gönderilmektedir. Daha sonra baz? ülkelerde 3*3*7*7 (441 sat?r), 3*3*3*3*7(567) ve 5*5*5*5 (625 sat?r) say?lar? kullan?lm??t?r.
?lk ingiliz standard? 405 sat?r siyah/beyaz olmas?na kar??n oldukça iyi idi ve hatta ?imdiki 625 sat?rl? televizyonlardan daha kaliteli görüntü vermekte idi. Bu seri üretilen tüplerdeki görüntü eleman noktalar?n?n kaymas? ve görüntü kayb?na neden olmas?, ancak bunun renk syesinde telafi edilmesidir. 1940 öncesinde 405 sat?rl? sistem ingiltere, irlanda, hong kong gibi birkaç ülkede kullan?lmas?na kar??n Almanya, Rusya, ABD gibi ço?u ülkede 441 sat?r, Fransa’da ise 455 sat?rl?k sistem benimsenmi?ti. 1940 y?l?nda ABD 525 sat?rdan olu?an NTSC diye bir sisteme geçti. Fransa ise 819 sat?rl? bir ba?ka sistem seçti. Bu seçim sonunda Fransaya epey pahal?ya patlad?. Sonunda tüm bunlardan kalan 50Hz 625 sat?rl? PAL ve SECAM sisteminin tüm avrupada 60Hz 525 sat?rl? NTSC sisteminin ise tüm amerikada geçerli hale gelmesidir.. Bu arada geni?lik/yükseklik(aspect) oran? 4:3 standart olarak tüm televizyonlarda geçerli idi.
Daha sonra yüksek çözünürlük (HDTV) tercihlerinin ortaya ç?kmas?yla daha yeni sorunlarla kar??la??ld?. Japonya daha 1968 y?l?ndan HDTV deneme yay?nlar?na ba?lam??t?. NHK(Nippon Hoso Kyotai) isimli bu sistem 60Hz ve 1.125 sat?rl?. 1986 y?l?nda ABD de bu standard? benimsedi, ancak baz? TV ?irketleri (dönü?üm sorunlar? nedeniyle) buna itiraz ettiler. Mevcut NTSC’nin iki kat? olan 1.050 sat?r? tercih edeceklerini söylediler.
Birkaç ay sonra Avrupa da kendi standard? EU95 ile buna kar??lk verdi. Bu sistem 2*625 (1.250 sat?r) ve 50Hz(saniyede 50 alan) ve geriye do?ru uyumlu.
Digital Television (DTV) ve piksel nedir
Önce “Digital Television”(DTV) terimini aç?klamal?y?z. Bu yay?nlarda ses ve görüntü sinyalleri analogdan digitale dönü?türülerek elde edilir s?k??t?r?larak paketlenir, al?nd??? yerde tersine i?lemlerle aç?larak ilk haline getirilir. 95-96 y?llar?nda avrupada digital uydu yay?nlar?n?n devreye girmesi ile ülkemizde de kullan?lmaya ba?lam?? olan bu yay?nlar?n görüntüleri çok daha net, sesleri çok daha berrakt?r. Karlanma olmaz, hayalet gölgeler, ve dalgalanma olmaz. Yay?n maliyetinin de daha dü?ük olmas? sonucu tüm uydu yay?nlar? h?zla digitale geçmeye ba?lam??, geçen k?sa süre içinde ortada neredeyse hiç analog uydu yay?n? kalmam??t?r. Yersel(terrestrial) yay?nlar ve kablo tv yay?nlar? da belirli bir süre içinde digital teknolojiye geçince analog teknoloji muhtemelen tümüyle piyasadan kalkacakt?r.
Yay?nlar?n digitale geçmesi sonucu tüm yay?n ortamlar?ndaki maliyetlerde dü?ü?, kullan?labilir bant geni?liklerinde bir art??, ve bir kapasite fazlas?n?n ortaya ç?kmaya ba?lamas? üzerine teknolojisi çok önceden haz?r durumda olan “yüksek çözünürlük” konusu gündeme geldi. Bu sayede televizyon görüntülerinin ve seslerinin kalitesi çok artt?r?larak, görüntü çok daha ayr?nt?l?, ses daha derin hale getirilmektedir.
Digital görüntü televizyon ekran?nda “piksel” ad? verilen farkl? renk ve ???kl?l?ktaki noktalardan olu?maktad?r. Görüntünün çözünürlük(resolution) olarak ifade edilen kalitesi bu noktalar?n en ve boy için olan say?lar?n?n çarp?m? demek olan toplam say?s?ndan ibarettir. Bu say? ne kadar yüksek olursa görüntünün tan?ml?l???(definition) o kadar yüksek olur.
Digital televizyonda 16:9 bir geni?lik/yükseklik(aspect) kullan?m? yayg?nla?maya ba?lad?. Geni? ekran(widescreen) denilen bu ekran görüntüsü yüksek çözünürlüklü bir televizyonda 1920 pixel x 1080 sat?r veya 1280 pixel x 720 sat?r olabilir. Bu görüntüde çözünürlük standart bir DVD veya analog TV görüntüsüne göre en az 6 kat daha yüksek detaya sahiptir. Codec olarak genellikle MPEG-2 kullan?lmaktad?r. Analog televizyonda eskiden beri kullan?lmakta olan örüntüleme(interlace) bunda da kullan?labilmektedir. Tan?mda bu özellik sat?r say?s?n?n arkas?na eklenen bir küçük “i” harfi ile örne?in “1080i” ?eklinde ifade edilmektedir. Örne?in 1080i/60 ?eklinde yaz?ld???nda saniyede 60 alan örüntülü 1080 sat?rl?k bir ekran görüntüsü akla gelmektedir. Geleneksel olarak avrupa ve türkiye gibi PAL 50Hz kullan?lan yerlerde bu yay?n 1080i/50 ?eklindedir.
Interlaced(örüntülü) tarama yerine alternatif olarak “progressive scan”(progresif tarama) getirilmi?tir. Non-interlaced de denilebilen bu taramada resim karesi örülü iki yar?m kare yerine her seferinde yeniden taranan bir tam kareden olu?ur. Avrupa için esas olarak tercih edilmi? olan standart budur. Bu da sat?r say?s?n?n ard?na konulan (720p ?eklinde) bir küçük “”p”\" harfi ile ifade edilir. 1280 x 720 format? örne?in pratikte daima progresif taramal?d?r.
Bu yay?nlarla ilgili olarak kullan?lan ses kodlamas? da Dolby Digital yani Dolby Laboratories’e ait AC-3 ses kodlama sistemidir. Bu alg?lamasal kodlama prensiplerini kulanan kay?pl? bir ses s?k??t?rmas?d?r. Ana uygulama alan? çok kanall? ses olmakla birlikte 1.0 kanal(mono) yay?ndan 5.1 kanal(full surround) yay?na ve çift kanall? stereo (1+1) yay?na kadar ço?u sistemi destekler. Genellikle “”Ev Tiyatrosu (Home Theater) de denilen sistemle kullan?lmaktad?r. En çok kullan?lan? “”5.1 surround”\" ses sisteminde herbiri (10 Hz-22 kHz) band geni?li?ine sahip (sol, sa?, orta, sol arka, sa? arka) olmak üzere 5 ses kanal? bulunmaktad?r. Buradaki “”.1″” ifadesi band aral??? (10 Hz-120 Hz) olan Low Frequency Effect (LFE) bas özel kanal? içindir. Bu kanal “subwoofer” denilen derin bas seslere ait kanal? destekler.
EBU Teknik Komitesi HDTV yay?nlara ili?kin emisyon standard?n?n ’progressive scanning
İlgili etiketler
[ hdtv ] [ nedir ] [ teknoloji ] [ televizyon ] [ tv ] [ avrupa ] [ rus ] [ alman ] [ ???k ] [ japon ] [ ses ] [ türkiye ] [ teknik ] [ anal ] [ yanma ] [ cam ] [ beyaz ] [ göl ] [ ingiliz ] [ abd ] [ mum ] [ ar??n ] [ özel k ] [ tiyatro ] [ bant geni?li?i ] [ rusya ] [ sefer ] [ vizyon ] [ frekans ] [ kablo tv ] [ tv nedir ] [ alet ] [ ingiltere ] [ zel k ] [ alg ] [ progresif ] [ say?lar ] [ 1080i ] [ mali ] [ fransa ] [ g k ] [ arp ] [ resim ] [ s v ] [ z m ] [ e ek ] [ 1920 ] [ alg?lama ] [ nokta ] [ televizyonlar ] [ cihaz ] [ ülkeler ] [ lkeler ] [ efe ] [ neden ] [ birlik ] [ ehir ] [ sis ] [ ?ehir ] [ ate ] [ amerika ] [ isim ] [ yaz? ] [ pas ] [ asit ] [ ni e ] [ telev ] [ mono ] [ alg? ] [ renk ] [ niye ] [ tüp ] [ k il ] [ gres ] [ asal ] [ ensi ] [ sed ] [ özellikleri ] [ zellikleri ] [ bor ] [ alo ] [ ay?lar ] [ turan ] [ kat? ] [ hal? ] [ tala ] [ resmi ] [ örüntü ] [ japonya ] [ kula ] [ uydu ] [ geleneksel ] [ t?p ] [ soru ] [ inter ] [ masa ] [ erik ] [ dem ] [ yasa ] [ çam ] [ ban ] [ olo ] [ nedenler ] [ mpeg ] [ devre ] [ ni? ] [ mit ] [ k?? ] [ rl?k ] [ me ? ] [ sel nedir ] [ gerilim ] [ deneme ] [ n r ] [ irket ] [ levi ] [ tan?m ] [ masal ] [ ulama ] [ faz ] [ terre ] [ ?irket ] [ misyon ] [ ares ] [ meri ] [ 120 ] [ ???k olma ] [ siyah ] [ k olma ] [ alter ] [ ?kta ] [ far ] [ sesler ] [ bora ] [ ses sistemi ] [ forma ] [ almanya ] [ dünyan?n ] [ gül ] [ k?sa ] [ kay?p ] [ kanal ] [ arama ] [ ?ebeke ] [ sec ] [ ebeke ] [ pixel ] [ ben ] [ gre ] [ kar???k ] [ avr ] [ ülke ] [ kablo ] [ gress ] [ gal ] [ emin ] [ esas ] [ ion ] [ sat ] [ diki ] [ aks ] [ uht ] [ kar?? ] [ emisyon ] [ terim ] [ sayylar ] [ pal ] [ form ] [ katy ] [ çince ] [ code ] [ aç?lar ] [ ?pl ] [ nal ] [ sol ] [ lülü ] [ gelme ] [ deme ] [ mat? ] [ mat ] [ tanym ] [ eleman ] [ örüntüleme ] [ gölge ] [ kare ] [ sorun ] [ yazy ] [ s?k ] [ ela ] [ fad ] [ u?ur ] [ saty ] [ ayylar ] [ s?k??t?rma ] [ haly ] [ t?n? ] [ kü? ] [ atr ] [ açylar ] [ 1968 ] [ harf ] [ secam ] [ dünyanyn ] [ nerede ] [ ykta ] [ tyny ] [ amerikada ] [ s ol ] [ o k ] [ maliye ] [ frans ] [ nedenleri ] [ maty ] [ ypl ] [ indir ] [ nedeni ] [ aim ] [ fazl ] [ ogre ] [ uyd ] [ tern ] [ piyasa ] [ kalite ] [ a an ] [ digital ] [ kayyp ] [ karl ] [ hayalet ] [ secim ] [ lut ] [ ilk televizyon ] [ tüle ] [ sy a ] [ görüntü ] [ piksel ] [ reti ] [ ilk m ] [ tiyatr ] [ rsa ] [ asp ] [ ta_ k ] [ k n ] [ 821 ] [ gündem ] [ gereke ] [ subwoofer ] [ frekans?n ] [ elme ] [ nal? ] [ t n ] [ k sa ] [ y l ] [ s k ] [ tüpünün ] [ siste ] [ dalgalan ] [ arkl ] [ sistem ] [ eleman n ] [ oran ] [ ulam ] [ aram ] [ merik ] [ ing ] [ ac?l ] [ site ] [ boy ] [ kullan?lm??t?r ] [ 455 ] [ saniye ] [ abo ] [ dalga ] [ yay?n ] [ hea ] [ derin ] [ neme ] [ nide ] [ sur ] [ günde ] [ hip ] [ saya ] [ analü ] [ h?z ] [ m s ] [ rna ] [ japo ] [ do?ru ] [ terr ] [ lev ] [ talar ] [ cps ] [ televizyo ] [ dvd ] [ ürün ] [ sesle ] [ i?lem ] [ hayal ] [ y n ] [ g t ] [ y la ] [ k p ] [ geri ] [ olmak ] [ g g ] [ epe ] [ apo ] [ analog ] [ y ?l ] [ örne?i ] [ ilim ] [ ifade ] [ midi ] [ sen ] [ rne ] [ ili?ki ] [ ylk ] [ s s ] [ anı ] [ ısı ] [ led ] [ ıpl ] [ me ı ] [ yıl ] [ tıp ] [ leb ] [ uğur ] [ tura ] [ mid ] [ tini ] [ dig ] [ rlik ] [ irk ] [ ayg ] [ ipl ] [ digit ] [ mis ] [ niğ ] [ tif ] [ çöz ] [ maz ]
