Küresel Is?nma Nedir?
Küresel Is?nma Nedir?
Küresel ?s?nma, dünya atmosferi ve okyanuslar?n?n ortalama s?cakl?klar?nda belirlenen art?? için kullan?lan bir terimdir. Bu olay son 50 y?ld?r iyice saptanabilir duruma gelmi? ve önem kazanm??t?r.
Dünya’n?n atmosfere yak?n yüzeyinin ortalama s?cakl??? 20. yüzy?lda 0.6 (± 0.2)°C artm??t?r. ?klim de?i?imi üzerindeki yayg?n bilimsel görü?, “son 50 y?lda s?cakl?k art???n?n insan hayat? üzerinde farkedilebilir etkiler olu?turdu?u” yönündedir.
Küresel ?s?nmaya, atmosferde artan sera gazlar?n?n neden oldu?u dü?ünülmektedir. Karbondioksit, su buhar?, metan gibi baz? gazlar?n, güne?ten gelen radyasyonun bir yandan d?? uzaya yans?mas?n? önleyerek ve di?er yandan da bu radyasyondaki ?s?y? so?urarak yerkürenin fazlaca ?s?nmas?na yol açt??? ileri sürülmektedir.
Su buhar?, di?er sera gazlar?ndan farkl? olarak güne?ten gelen radyasyonun ?iddetine ve gezegenin ortalama ?s?s?na göre sabit olan ba?l? bir de?i?kendir. Dolay?s?yla küresel ?s?nma konusunda pasif etkiye sahiptir. Ancak di?er sera gazlar?, yer yer ba??ms?z de?i?ken olarak küresel ?s?nma üzerinde aktif bir etki yaratabilirler. Örne?in karbondioksit, yo?un volkanik etkinlik sonucu ya da insanlar taraf?ndan fosil yak?tlar?n yak?lmas?yla yo?un olarak atmosfere sal?nabilir. Bu durum, gezegenin ortalama ?s?s?ndan ba??ms?z olarak ortaya ç?kabilen ve ortalama ?s?n?n artmas? sonucunu do?uran bir etken olarak i?lev görür.
Bugün için bilim çevrelerinde küresel ?s?nmadan ba?at rolün atmosferde karbondioksit oran?n?n artmas?na ba?lanmaktad?r. Her ne kadar atmosferdeki karbondioksit,
ye?il bitkilerin fotosentez olay?nda,
karbondioksitin litosfer yüzeyinde suda çözünmesiyle,
atmosferden çekilmekte ise de, bu mekanizmalar?n kapasitesinin üzerinde karbondioksit sal?n?m?, gezegen üzerinde sera etkisi yaratmaktad?r.
Su buhar? d???ndaki sera gazlar? dolay?s?yla gezegen yüzeyindeki ortalama ?s?n?n artmas?, buharla?man?n artmas?na yol açacakt?r. Bu ise atmosferde daha fazla su buhar?, yani bulut olu?mas?na yol açar. Bulutlar, güne?ten gelen radyasyonun bir bölümünü d?? uzaya yans?t?rken bir bölümünü so?urarak ?s?n?rlar, bir bölümünü de yeryüzüne geçirirler. Litosfer ve hidrosfere ula?an bu radyasyonun da bir bölümü so?urularak ?s?nmaya yol açarken bir bölümü d?? uzaya yans?r. D?? uzaya yans?yan radyasyon yeniden bulut kütlesi ile kar??la?t???nda, ayn? olaylar ya?an?r, yans?t?l?r, so?urulur, d?? uzaya kaçar.
Bu mekanizma, su buhar? d???ndaki sera gazlar?n?n atmosferde artmas? sonucu bulutlar?n sera etkisini art?rmakta, küresel ?s?nmaya yeni bir katk?ya yol açmaktad?r.
Etkileri
II. Dünya Sava?? sonras?nda dünya nüfusu 2 kat, buna kar??l?k enerji kullan?m? 4 kat artm??t?r. 1958 y?l?nda atmosferdeki 315 ppm/m3 karbondioksit oran? 2004′te 379 ppm/m3 olmu?tur. ABD dünya nüfusunun %4′üne sahipken karbondioksit üretiminin %25′ini gerçekle?tirmektedir.
The Observer gazetesinin ?ubat 2004′te yay?mlad??? Pentagon’a ait Küresel Is?nma Raporu’na göre önümüzdeki 20 y?l içerisinde Avrupada birçok k?y? kenti sular alt?nda kalacakt?r. Guardian gazetesinde 2004 y?l?nda yer alan küresel ?s?nma haritas?na göre bundan en az etkilenen bölgeler Türkiye ve Ortado?u ile k?y? kesimleri hariç Kuzey Afrika’d?r.
Dünya’n?n ?s?nma tarihçesi
Ölçümlere göre 1860-1900 y?llar? aras?nda, denizde ve karadaki küresel s?cakl?k her ikisinde de 0,75°C yükseldi. 1979′dan beri kara s?cakl??? deniz s?cakl???n?n iki kat? h?zla yükseldi. Uydudan yap?lan s?cakl?k ölçümlerine göre alt troposferdeki s?cakl?k 1979′dan beri 0.12 ile 0.22°C aras?nda yükselmi?tir.
NASA’n?n hesaplamalar?na göre, güvenilir ölçümlerin yap?labildi?i 1800′lerden beri 2005 y?l?, 1998′i geçerek, en s?cak y?l olmu?tur. Dünya Meteoroloji Organizasyonu ve BK ?klim Ara?t?rma Biriminin hesaplamalar?na göre ise 2005, 1998 y?l?n?n ard?ndan hala ikinci s?radad?r.
Nedenleri
?klim sistemi içsel ve d??sal (insani etkiler, güne? hareketleri ve sera gazlar?, vb.) nedenlerden etkilenmektedir. Klimatologlar dünyan?n bugünlerde ?s?nd??? konusunda hemfikirdirler. Bu de?i?imin detayl? nedenleri aç?k bir ara?t?rma alan?d?r ama bilimsel ço?unluk sera gazlar?n?n son zamanlardaki s?cakl?k art???n?n ba?l?ca nedeni oldu?unu belirtmektedir.
Dünya’n?n atmosferine karbondioksit (CO2) ve metan (CH4) eklenmesi dünya yüzeyinin s?cakl???n? yükseltmektedir. Atmosferdeki CO2 art??? dünyan?n yüzeyini ?s?tmakta ve kutuplara yak?n buzlar?n erimesine yol açmaktad?r. Buzlar eridikçe, yerini kara veya aç?k sular almaktad?r. Her ikisi de buzdan daha az yans?t?c?d?r ve böylece daha fazla solar radyasyon emmektedirler. Bu da daha fazla ?s?ya, dolay?s?yla erimeye yol açmaktad?r.
?ubat 2007 tarihli BM Raporu
Birle?mi? Milletler raporu, Fransa’n?n ba?kenti Paris’te yap?lan Hükümetleraras? ?klim De?i?iklikleri Paneli’nde aç?kland?[2].
Artan s?cakl?klar ve olas? etkileri
+2.4 derece: Su s?k?nt?s? ba?layacak
Kuzey Amerika’da kum f?rt?nalar? tar?mc?l??? yok edecek. Deniz seviyeleri yükselecek. Peru’da 10 milyon ki?i su s?k?nt?s? çekecek. Mercan kayal?klar? yok olacak. Gezegendeki canl? türlerinin yüzde 30′u? yok olma tehlikesiyle kar???lacak.
+ 5.4 derece: Denizler 5 m. yükselecek
Deniz seviyesi ortalamas? 70 metre olacak. Dünyan?n yiyecek stoklar? tükenecek.
+ 6.4 derece: Göçler ba?layacak
Yüz milyonlarca insan uygun iklim ko?ullar?nda ya?amak umuduyla göç yollar?nda dü?ecek.
Bu yazi vikipedia’dan al?nm??t?r.
İlgili etiketler
[ küresel ?s?nma ] [ nedir ] [ bilimsel ] [ avrupa ] [ güne? ] [ tarihçesi ] [ rap ] [ bitki ] [ harita ] [ türkiye ] [ denizler ] [ kütle ] [ canl? ] [ yeryüzü ] [ yak?t ] [ fosil ] [ ?rmak ] [ bitkiler ] [ abd ] [ birim ] [ gezegen ] [ s?cakl?k ] [ kuzey afrika ] [ paris ] [ bulut ] [ bon ] [ aylar ] [ günler ] [ uzay ] [ sunu ] [ radyasyon ] [ yak?tlar ] [ enerji ] [ kum ] [ gazete ] [ canl ] [ org ] [ fosil yak?t ] [ fotosentez ] [ karbondioksit ] [ kutu ] [ fransa ] [ bölge ] [ çeri ] [ yans?ma ] [ fosil yak?tlar? ] [ gazlar ] [ kutuplar ] [ fosil yak?tlar ] [ z m ] [ iklim ] [ kutup ] [ oks ] [ göç ] [ iklim de?i?imi ] [ çark ] [ tar?m ] [ kedi ] [ atmosfer ] [ kuzey ] [ bölgeler ] [ hidrosfer ] [ sular ] [ oksit ] [ hareket ] [ ki?i ] [ nüfus ] [ neden ] [ gaz ] [ sis ] [ amerika ] [ ???n ] [ deniz ] [ ato ] [ rmak ] [ bilim ] [ insanlar ] [ pas ] [ etan ] [ asit ] [ hayat? ] [ t r ] [ ni e ] [ afrika ] [ ye?il ] [ meteor ] [ gazlar?n ] [ vikipedi ] [ iklim de?i?iklikleri ] [ co2 ] [ buzda ] [ meteoroloji ] [ alt?n ] [ su s?k?nt?s? ] [ pan ] [ ege ] [ oto ] [ karbon ] [ volkan ] [ buhar ] [ tok ] [ buharla?ma ] [ ?s?tma ] [ rol ] [ derece ] [ pasif ] [ erime ] [ çeki ] [ bit ] [ buz ] [ çekecek ] [ ekecek ] [ ko?ul ] [ kat? ] [ tag ] [ tala ] [ olaylar ] [ çevre ] [ sentez ] [ güven ] [ uydu ] [ klan ] [ küre ] [ küresel ] [ dünya nüfusu ] [ odun ] [ s?rada? ] [ f?rt?na ] [ kani ] [ el i ] [ n gaz ] [ a ac ] [ süt ] [ erik ] [ hareketler ] [ birle?mi? milletler ] [ okyanus ] [ emm ] [ utu ] [ lamalar ] [ olo ] [ nedenler ] [ haritas? ] [ suda çözünme ] [ haritas ] [ organ ] [ kut ] [ arbon ] [ sera ] [ a?kent ] [ ç?? ] [ yeri ] [ foto ] [ n r ] [ faz ] [ yazi ] [ troposfer ] [ meri ] [ klima ] [ k olma ] [ ak?n ] [ hareketleri ] [ önümüzdeki ] [ far ] [ bitkileri ] [ ba??ms?z de?i?ken ] [ ch4 ] [ metan ] [ i?ik ] [ mos ] [ ölümü ] [ kis ] [ etki ] [ ya?amak ] [ ime ] [ insan hayat? ] [ ppm/m3 ] [ insan hayat ] [ dünyan?n ] [ plama ] [ üretim ] [ retim ] [ 200 ] [ fosi ] [ nabi ] [ ya y ] [ küresel ?s?nmaya ] [ sera etkisi ] [ kaza ] [ okyanuslar ] [ avr ] [ kiler ] [ enerj ] [ altyn ] [ asi ] [ yerküre ] [ ya?am ] [ kar?? ] [ etkileri ] [ k?y? ] [ terim ] [ alaca ] [ fotosente ] [ mercan ] [ kaya ] [ katy ] [ ?am ] [ sera gaz ] [ sera gazlar? ] [ kyyy ] [ sera gazlar ] [ ba?kent ] [ ünal ] [ nal ] [ panel ] [ litosfer ] [ sol ] [ yakyt ] [ peru ] [ areket ] [ ak?l ] [ türleri ] [ küresel ysynma ] [ nasa ] [ mat ] [ ara?t?rma ] [ acar ] [ çan ] [ hükümet ] [ hayaty ] [ nüfusu ] [ osi ] [ s?k ] [ hesaplama ] [ radyasyonun ] [ rapor ] [ solar ] [ do?u ] [ cevre ] [ akyl ] [ s?tma ] [ s?cakl??? ] [ fyrtyna ] [ kuzey amerika ] [ insan hayaty ] [ s?ç ] [ yiyecek ] [ dünyanyn ] [ teri ] [ fosil yakytlar ] [ ciri ] [ tarym ] [ frans ] [ a aç ] [ nedenleri ] [ ba?kenti ] [ nedeni ] [ can ] [ göçler ] [ fazl ] [ syrada ] [ uyd ] [ yüzde ] [ a yz ] [ küresel ysynmaya ] [ f?rt?nalar ] [ syç ] [ y yk ] [ künt ] [ kene ] [ bat ] [ haritasy ] [ lut ] [ hare ] [ kary ] [ reti ] [ s?k?nt? ] [ birle_mi_ milletler ] [ sevi ] [ ta_ k ] [ sap ] [ etkin ] [ 821 ] [ canl? türleri ] [ karbondioksiti ] [ k?tlar? ] [ radyasyondaki ] [ so?urarak ] [ sonuç ] [ kutuplara ] [ siste ] [ vikipedia ] [ arkl ] [ bölüm ] [ sistem ] [ ölçüm ] [ zet ] [ s?cak ] [ atk ] [ oran ] [ talama ] [ ynler ] [ tas ] [ 1958 ] [ etken ] [ organizasyon ] [ merik ] [ mete ] [ ko?u ] [ site ] [ etkilenmek ] [ radyasyo ] [ eoro ] [ yüzy?l ] [ t a ] [ ?s?nma ] [ sla ] [ kazan ] [ bulutlar ] [ cümle ] [ s?rada?? ] [ kar? ] [ nide ] [ ?ikl ] [ hip ] [ h?z ] [ m s ] [ hes ] [ hidro ] [ rady ] [ slar ] [ lev ] [ dünya sa ] [ tarihçe ] [ c?? ] [ t t ] [ 1800 ] [ su buhar? ] [ su buhar ] [ keçe ] [ tim ] [ sütür ] [ y n ] [ r n ] [ ni? ] [ mu? ] [ 1998 ] [ t ? ] [ ba?a ] [ apo ] [ duy ] [ ay?n ] [ y ön ] [ örne?i ] [ yery ] [ ilim ] [ sen ] [ rne ] [ ara?t?r ] [ m r ] [ s?s ] [ inli ] [ kım ] [ adı ] [ nüm ] [ ası ] [ leb ] [ t ı ] [ dağ ] [ ç k ] [ timin ] [ unlu ] [ muğ ] [ ayg ] [ kisin ] [ kisi ] [ a n ] [ niğ ] [ tif ] [ hesap ] [ çöz ]
