Naz?m nedir?
Naz?m nedir?
Vezin, kafiye gibi kay?tlara ba?l? olan; ölçülü ve düzenli bir anlatma yolu. Naz?m ahenge göre ayarlan?r. Manzum eserlerde de, ahenk ön planda al?nd??? için, cümle kurulu?lar?, sözdizimi kurallar?na göre de?il, ahenge göre ayarlan?r. Manzum eserlerde (naz?mda) 4 unsur bulunur: Vezin, kafiye, ?ekil, konu.
Vezin, naz?mda hecelerin düzenli ?ekilde s?ralanmas? esas?na dayanan bit söz ölçüsü dür. Kafiye ise, kelime ve eklerin son heceleri aras?nda ki ses benzerli?idir. ?ekil, bir eserin d?? yap?s?d?r.
Türk edebiyat?nda kullan?lan naz?m ?ekilleri, ba?l?ca üç gruba ayr?l?r: 1 - Halk edebiyat? naz?m ?ekilleri, 2 - Divan edebiyat? naz?m ?ekilleri, 3 - Yeni naz?m ?ekilleri.
Halk edebiyat?, Türk halk?n?n milli edebiyat?d?r. ?slaml?ktan önceki ça?lardan bugüne kadar, halk?n içinden yeti?en saz ?airleri taraf?ndan sazla söylenerek sürüp gelen bu edebiyat?n naz?m birimi dörtlüdür.
Halk edebiyat?nda genel olarak yar?m kafiye ve hece vezni kullan?l?r.
Halk edebiyat?nda belli naz?m ?ekilleri vard?r. Bunlar, dörtlüklerle kurulan ?ekiller ve ba?laml? ?ekiller diye ba?l?ca iki gruba ayr?l?rlar. Dörtlüklerle kurulan ?ekillerin ba?l?calar? mani, ko?ma, destan, semai, varsa?? ?ekilleridir Bunlar, m?sra kümeleni?leri ve kafiye düzeni bak?m?ndan bir olmakla beraber, dörtlüklerin say?s? vezinleri ve musikileri bak?m?ndan birbirlerinden ayr?l?rlar. Ba?lamal? ?ekiller, bentlerle ba?lama ad? verilen de?i?mez m?sralar?n birle?me?inden meydana gelen naz?m ?ekilleridir.
Türk halk edebiyat?nda, konulara göre adlar alan çe?itli naz?m türleri vard?r. Ba?l?calar?: Güzelle?me, ta?lama, koçaklama, a??t, ilahi, nefestir.
Türkler ?slaml??? kabul ettikten sonra medreseden yeti?en ayd?n kimselerin edebiyat? olan Divan edebiyat? zamanla Halk edebiyat?n? da etkilemi?; halk ?iirinin dili, özellikle XVI. yüzy?ldan sonra eski safl???n? kaybederek yabanc? kelime ve kurallarla kar???k bir durum alm??t?r. Divan Edebiyat?nda kullan?lan naz?m ?ekilleri, ?slam medeniyeti çerçevesine giren bütün milletlerin ortakla?a kulland?klar? birtak?m de?i?mez ?ekillerdir.
Divan naz?m?n?n ana birimi Beyit tir. Beyit, ba?l? ba??na bir bütün say?l?r. Beyitler aras?nda bir konu birli?i olmas? ?art de?ildir.
Bunun d???nda, dört, be?, alt? m?sral?k bentlerden meydana gelen naz?m ?ekilleri de yer alm??t?r.
Divan edebiyat? naz?m ?ekillerinin büyük bir bölümü Araplar?n mal? olmakla beraber, ?slam medeniyeti çerçevesine giren Farslar ve Türkler de bunlara birkaç ?ekil katm??lard?r. Ba?l?klar? ?unlard?r: Kaside, Gazel, K?ta, Musammat, Mesnevi, Rubai, ?ark?, Tuyug.
Yeni naz?mda kullan?lan ?ekiller, Tanzimattan sonra ba?layan Bat? medeniyeti etkisi alt?ndaki Türk edebiyat?nda kullan?lan ve hepsi Bat? edebiyat?ndan al?nan ?ekillerdir.
Tanzimat edebiyat?n?n ilk devirlerinde ?airler yeni dü?ünceleri eski ?ekiller içinde ifade etmi?lerdir.
Tanzimat edebiyat?n?n ikinci devrinde yeti?en Abdülhak Hamit Tarhan ?ekil meselesini ele alm??, eski ?ekilleri atarak yeni ?ekiller kullanmaya baslam??, bu yüzden eski geleneklere ba?l? olanlarla yeniler aras?nda çetin tart??malar olmu?tur. Edebiyat? Cedide (1896 - 1901) devrinde Hamitin ba?lad??? i? daha da geni?letilmi?, eski ?ekiller büsbütün b?rak?lm??t?r. O devirden bu yana, Bat? edebiyat?n?n ?ekil anlay??? benimsenerek sanatç?lar eserlerinin ?ekillerini kendileri icat etmektedirler.
Yeni naz?mda konu birli?ine önem verilir. Yani, her manzume ba?tan sona kadar bir bütündür ve her birinin konusuna göre bir ad? vard?r.
Bendler bir plana göre s?ralan?r, bunlar konu bak?m?ndan birbirlerine ba?l? olduklar? için, yerlerini de?i?tirmek mümkün de?ildir.Yeni edebiyatta naz?m birimi m?srad?r; fakat m?sra, ?iirin bütünlü?ünü tamamlayan bir parçad?r.M?sra kümeleni?leri ve kafiye düzeninde ise hiçbir kural yoktur.
İlgili etiketler
[ ölçü ] [ edebiyat ] [ kafiye ] [ naz?m ] [ naz?m nedir ] [ ?iir ] [ nedir ] [ sanat ] [ ???k ] [ rap ] [ ?air ] [ tart? ] [ edebi ] [ ses ] [ islam ] [ koç ] [ manzum ] [ cat ] [ abd ] [ icat ] [ gazel ] [ birim ] [ kelime ] [ edebiya ] [ ?ark? ] [ divan edebiyat? ] [ eserleri ] [ tanzimat ] [ yabanc? ] [ iir ] [ air ] [ tart ] [ divan edebiyat ] [ yabanc ] [ vez ] [ aban ] [ abdülhak ] [ abdülhak hamit tarhan ] [ hepsi ] [ sik ] [ devir ] [ z m ] [ e ek ] [ kaside ] [ abdülhak hamit ] [ musa ] [ nefes ] [ saz ] [ ahenk ] [ arap ] [ tanzimat edebiyat? ] [ ünlü ] [ efe ] [ nur ] [ tanzimat edebiyat ] [ gaz ] [ halk ] [ ???n ] [ ila ] [ destan ] [ ni e ] [ mede ] [ niye ] [ parça ] [ medrese ] [ halk ?iiri ] [ alt?n ] [ önce ] [ ?iiri ] [ iiri ] [ sed ] [ bit ] [ mani ] [ eserler ] [ manzume ] [ naz?m birimi ] [ bell ] [ milli edebiyat ] [ koçaklama ] [ mesnevi ] [ ba?lama ] [ çeki ] [ saf ] [ ?airler ] [ airler ] [ ban ] [ hece ] [ a?lama ] [ ?art ] [ ?ekilleri ] [ ekilleri ] [ ni? ] [ mit ] [ s?ra ] [ tak? ] [ ?ark ] [ k?ta ] [ ?ekil ] [ ural ] [ eser ] [ adlar ] [ semai ] [ sema ] [ manzum eserler ] [ ?kta ] [ far ] [ sene ] [ rubai ] [ devrin ] [ siki ] [ benz ] [ ölümü ] [ kis ] [ etki ] [ ime ] [ ilahi ] [ ça?lar ] [ plan ] [ sanatç? ] [ manzum eser ] [ ben ] [ yaban ] [ kar???k ] [ tak?m ] [ kiler ] [ altyn ] [ asi ] [ divan ] [ esas ] [ bat? edebiyat? ] [ cad? ] [ na bi ] [ kar?? ] [ güne ] [ dizi ] [ dü?ünceleri ] [ yap?s? ] [ beyit ] [ izim ] [ ?rak ] [ ko?ma ] [ yar?m kafiye ] [ kurallar? ] [ kurallar ] [ yrak ] [ eserlerini ] [ ak?l ] [ türleri ] [ ta?lama ] [ mat ] [ arky ] [ m?sra ] [ efes ] [ hak ] [ meden ] [ yapysy ] [ medeni ] [ taky ] [ fad ] [ akyl ] [ anat ] [ cerceve ] [ t?n? ] [ vir ] [ ykler ] [ cet ] [ ykta ] [ naz?m türleri ] [ naz?m ?ekilleri ] [ kyta ] [ tyny ] [ nazym birimi ] [ hamit tarhan ] [ a??t ] [ iller ] [ ayd?n ] [ hamit ] [ sanatçy ] [ yüzde ] [ medeniyet ] [ halk edebiyat? ] [ halk edebiyat ] [ türkler ] [ bat? ] [ bat ] [ takym ] [ syra ] [ tarty ] [ ba?lam ] [ kary ] [ cadlar ] [ ocak ] [ rsa ] [ halk _iiri ] [ ebiyat ] [ bent ] [ biyat ] [ kille ] [ illi ] [ k sa ] [ ba a ] [ naz?mda ] [ enli ] [ sanatç ] [ ni de ] [ illerin ] [ tamam ] [ bölüm ] [ anzim ] [ yarym kafiye ] [ kural ] [ tart??ma ] [ i bat ] [ illeri ] [ ükler ] [ bat? ede ] [ sanatç?lar ] [ düzen ] [ dü?ünce ] [ ilah ] [ yüzy?l ] [ sla ] [ ryp ] [ rak? ] [ cümle ] [ kar? ] [ sur ] [ sona ] [ rady ] [ çetin ] [ naz?m birim ] [ slar ] [ sam ] [ edebiyaty ] [ cady ] [ t t ] [ a?tan ] [ çat ] [ icat etmek ] [ y n ] [ l m ] [ dört ] [ olmak ] [ ay? ] [ irden ] [ çerçeve ] [ bey ] [ e ekler ] [ ni ? ] [ ifade ] [ sen ] [ musiki ] [ l k ] [ kım ] [ cad ] [ adl ] [ ısı ] [ irk ] [ ami ] [ kisi ] [ diğ ] [ çağ ] [ a n ]
