Özgüven nedir?
Özgüven nedir?
Özgüven ; kendimize yönelik iyi duygular geli?tirmemiz sonucu, kendimizi iyi hissetmemiz demektir. Ba?ka bir deyi?le kendimiz olmaktan memnun olmak ve bunun sonucu olarak kendimiz ve çevremizle bar???k olmakt?r.
Özgüvenimiz olmad???nda i?leri yapabilme yetene?imizden emin olamay?z. Gerekli beceriye ve deneyime sahip oldu?umuzu bildi?imiz halde, daha önce hiç yapmad???m?z bir i?le kar??la?t???m?zda endi?eleniriz. Birçok durumda, özellikle karar vermemiz, inisiyatif kullanmam?z veya yeni insanlar? i?in içine katmam?z gereken durumlarda rahats?z ve huzursuz oluruz.
Buna kar??n, a??r? bir güven duygusu içinde davrand???m?zda; s?n?rlar?m?z oldu?unu kabul etmek istemeyiz, yeteneklerimiz hakk?nda gerçekçi olmayan dü?üncelere kap?l?r?z. Üzerimize a??r? i? yükü al?r?z, böylece her zaman iyi i? yapamay?z. En iyiyi bizim bildi?imizi dü?ünürüz, önerileri göz ard? ederiz, bize yard?m etmek isteyenleri de genellikle reddederiz.
Olmas? gereken düzeyde bir özgüvene sahip bulundu?umuzda ise; en iyisi için çaba gösterece?imizi ve kabul edilebilir bir sonuç ortaya koyaca??m?z? bilerek i?leri ele al?r?z. Bir i?i yapamad???m?zda mazeret üretmek yerine yeniden denemeye ba?lar?z. ?lk seferinde tümüyle do?ru olarak anlamad???m?z ya da yapamad???m?z bir i?in dünyan?n sonu anlam?na gelmedi?ini biliriz. Hatalar?m?z? dert etmek yerine onlardan ders almas?n? becerebiliriz. Bir çok durumla ve sorunla daha iyi ba? edebiliriz.
Çocu?un Kendisini De?erli Hissetmesinde Rol Oynayan Etkenler
Bireylerin kendilerine yönelik iyi duygular geli?tirmeleri daha ilk ya?lardan, hayatlar?ndaki önemli insanlar (anne-baba, ö?retmen ve di?er büyükleri, ilerleyen ya?larda arkada?lar?) taraf?ndan nas?l de?erlendirildiklerine ba?l?d?r.
Büyükleri taraf?ndan sevgi gören, gereksinim duydu?unda bekledi?i yak?nl?k ve ilgiyi bulan, fikirlerine de?er verilen ve önemsenen, güven duyulan ve sorumluluklar verilen, iyi yapt??? ?eyler için övülen, gurur duyulan, yapt?klar?nda hataya yer verilen ve oldu?u gibi kabul edilen çocu?un kendine özgüveni olur.
Buna kar??l?k sevildi?ini, önemsendi?ini hissetmeyen, bekledi?i yak?nl?k ve ilgiyi göremeyen, sürekli ele?tirilen ve oldu?u gibi kabul edilmeyen çocuk kendisini de?erli hissetmez ve özgüveni olmaz. Kendisini de?erli görmeyen (özgüveni olmayan) çocuk ya?ad??? aile, çevre, okul ve toplum içinde problemlere sebep olur.
Özgüven sadece okul ya?am?nda de?il, ki?isel ve sosyal ya?amda da önemlidir. Ara?t?rmac?lar, birbirlerini tamamlayan iki çe?it özgüvenden bahsetmektedirler. Bunlardan birincisi iç, di?eri d?? özgüvendir. ?ç özgüven, kendimizden memnun ve kendimizle bar???k oldu?umuza dair inanc?m?z ve bu konuda hissettiklerimizdir. D?? özgüven ise d??ar?ya kendimizden emin oldu?umuz ?eklinde verdi?imiz görüntü ve davran??lard?r.
?Ç ÖZGÜVEN
? Kendilerini severler
? Kendilerini tan?rlar
? Kendilerine aç?k hedefler koyarlar
? Pozitif dü?ünürler
A- KEND?N? SEVME
Kendini seven çocuklar hem duygusal hem fiziksel gereksinimlerine de?er verirler. ?stedikleri ?eyleri elde etme konusunda suçluluk duymazlar. ?htiyaçlar?n?n kar??lanmas?n? haklar? olarak görürler. Övgü almay? ve ödüllendirilmeyi aç?k aç?k talep ederler. Ba?kalar?n?n kendileri ile ilgilenmesinden ve kendileri için bir ?eyler yapmas?ndan çok ho?lan?rlar. ?yi nitelikleriyle gururlan?r ve bu niteliklerinden daima yararlan?rlar. Ba?kalar?n?, mutluluklar?n? ve ya?amlar?n? sabote edecek ?eylerden kaç?n?rlar.
B- KEND?N? TANIMA
Kendini tan?yan çocuklar güçlü ve zay?f yönlerinin fark?ndad?rlar. Hiçbir zaman kalabal???n içinde kaybolmazlar. Kendi de?erlerini bilirler. Kendilerine uygun arkada?lar bulurlar. Ba?kalar?n?n görü?lerine aç?kt?rlar ve ele?tirildiklerinde hemen savunmaya geçmezler. Eksik yönlerini geli?tirme ve de?i?tirme özellikleri vard?r. Yap?c? olaca??na inan?rlarsa yard?m almaya aç?kt?rlar.
C- KEND?NE AÇIK HEDEFLER KOYMA
Kendilerine ba?arabilecekleri hedefler belirlerler. Bunlar? ba?armak içinde ba?kalar?na ba??ml? olmazlar. Yeterince motive olduklar? için ba?kalar?na k?yasla hedefleri gerçekle?tirmede daha istekli ve enerjiktirler. Tutarl? davran?rlar, çünkü hedef belirlerken en ayr?nt?l? noktalar? önceden tahmin edebilirler. Özele?tiriyi ö?renmi?lerdir. Kendi ilerlemelerini kontrol edebilirler. Kolay karar verebilirler.
D- POZ?T?F DÜ?ÜNME
Pozitif dü?ünen çocuklar?n iyi deneyimler ya?ama ve bunlardan iyi sonuçlar elde etme konusunda umutlar? vard?r. ?nsanlar hakk?ndaki dü?ünceleri genellikle olumludur. Her sorunun bir çözümü olaca??na inan?rlar. Gelece?in geçmi?ten daima iyi olaca??na inan?rlar. Ya?amlar?ndaki de?i?ikliklere çabuk uyum sa?larlar. De?i?ikliklerin insan? ilerletip geli?tirece?ine inan?rlar.
DI? ÖZGÜVEN
? ?leti?im
? Kendini ?fade Edebilme
? Duygular?n? Kontrol Edebilme
A- ?LET???M
?leti?im konusunda beceriler kazanm?? olan bir çocuk ba?kalar?n? anlay??la, sakin ve dikkatle dinleyebilir. Yüzeysel konulardan, daha derin sohbetlere ne zaman, nas?l geçeceklerini bilirler. Ba?kalar?n?n sözsüz ifadelerinden ve beden dilinden anlarlar. Utan?p s?k?lmadan toplum önünde konu?urlar.
B- KEND?N? ?Y? ?FADE EDEB?LME
Kendini iyi ifade edebilen çocuklar, dolays?z yoldan ve aç?kça gereksinimlerini söylerler. Kendilerinin ve ba?kalar?n?n haklar?n? korurlar. Te?vik etmeyi bilirler ve kar??s?ndakinin de kendisini te?vik etmesini isterler. Övgü kabul ederler, ba?kas?n? övebilirler. Gerekti?inde etkin bir ?ekilde ?ikayet ve mücadele edebilirler.
C- DUYGULARINI KONTROL EDEB?LME
Duygular? ile ba?a ç?kabilen çocuklar duygular?n?n esiri olmazlar. Beklenmedik davran??lar göstermezler. Korkular? ve endi?eleri ile ba?a ç?kabildikleri için riskleri göze alabilirler. Mutsuzluklar?n?n kendilerini sürekli engellemesine izin vermedikleri için s?k?nt?l? dönemlerini k?sa sürede atlatabilirler. Anla?mazl?k oldu?unda kendilerini iyi savunurlar. K?skançl?k, öfke gibi do?al olan duygular? ya?ad?klar?nda suçlulu?a kap?lmazlar. ?li?kilerinde ne?e, sevgi ve mutluluk ararlar.
ÇOCUKLARIN ÖZGÜVENLER?N? SA?LAMAK ?Ç?N YAPILACAK ?EYLER
1- Var olmalar?n?n sizin için ne kadar önemli oldu?unu onlara hissettirin.
Onlara olan sevginizin ba?ar? ya da ba?ar?s?zl?klar?na ba?l? olmad???n?, var olmalar?n?n sizin için ne kadar önemli oldu?unu ve ne olursa olsun onlar? daima sevece?inizi söyleyin.
2- Kendilerine olan özgüvenlerinde sars?nt? gördü?ünüz an harekete geçin.
Unutmay?n kendine özgüven duymak kendini be?enmi?lik ya da kibirlilik demek de?ildir. Özgüven sadece oldu?u gibi kabul edilmi? olman?n verdi?i kendini rahat, iyi ve güvenlik içinde hissetmektir. Ba?ar?s? ile ??maran, kibirli davran??lar gösteren çocu?un kendisine olan özgüveni yok ya da dü?ük demektir.
3- Çocu?unuza gerçek özgüveni sa?lamas?nda yard?mc? olun.
Çocu?unuzun zay?f yanlar?n? görmezlikten gelmeyin, dürüst olun, ama onlar? ele?tirmeyin. Çocuklar kendilerindeki eksiklikleri ve kusurlar? kabullenmelidir. Bunun yan? s?ra iyi ve kuvvetli olduklar? yanlar? ile gurur duyabilmelidirler.
4- Çocu?unuza kendisine has yeteneklerini ortaya ç?karmas?nda yard?mc? olun.
Çocuklar birbirlerinden farkl?d?r. Her çocu?un farkl? özellikleri ve yetenekleri vard?r. Hepsinin ba?ar?l? oldu?u alanlar de?i?iktir. Çocuklar?n?za kendi ilgi alanlar? ve yetenekleri do?rultusunda faaliyetlere kat?lma imkan? sa?layarak onlar?n ara?t?rmalar? ve yeni ?eyler ke?fetmeleri için destekleyin. Böylece kendilerinde var olan yeteneklerin ortaya ç?kmas?n? sa?layarak kendilerine özgüven duymalar?n? sa?lam?? olursunuz.
5- Yapt?klar? ve ilgilendikleri ?eylerin sizin için önemli ve de?erli oldu?unu gösterin.
Kat?ld?klar? faaliyetleri ve ilgilendikleri ?eyleri sorun, okulda kat?ld?klar? faaliyetlerin gösterilerine gidin. ?lgilendi?i ?eylerle ilgili okudu?unuz bir yaz? ya da resmi onunla payla??n. Çocuklara e?lenceli veya yararl? olan etkinlikleri önerin. Fakat onu ön yarg?l? davranmaya zorlarsan?z, çocuk kendisinin yeterince iyi olmad??? mesaj?n? alacakt?r.
6- Evinizde herkesin birbirine güvenece?i bir ortam olu?turun.
Duygular?n?, dü?üncelerini, sevgisini, ba?ar? ya da ba?ar?s?zl?klar?n?, hayal k?r?kl?klar?n? aile fertleriyle rahatça payla?abilen çocuklar özgüvenli olurlar. “Söyledi?in kadar da kötü de?ilmi?” ya da “Geçer can?m merak etme” ?eklinde cevap verme yerine, onlar?n duygu ve dü?üncelerini ciddiye al?n.
7- Çocu?unuza kendi davran??lar?n?zla örnek oldu?unuzu unutmay?n.
Çocuklar?n?za, onlarda görmek istemedi?iniz davran??larda bulunmay?n. Unutmay?n çocuklar size sizin onlara davrand???n?z gibi davranacaklard?r. Sinirlenip onlara ba??rd???n?zda bunu ?iddet olarak de?erlendirecektir. Kendisi de k?zd???nda ba??rman?n fiziksel veya sözel ?iddet uygulaman?n normal oldu?u dü?ünecek kendi ili?kilerinde de bu yolu tercih edecektir.
8- Beklentileriniz ço?unuzun seviyesinde olsun, onu a?acak beklentilerden kaç?n?n.
Her çocu?un farkl? yapabilme kapasitesi ve seviyesi vard?r. Çocu?unuzun bir ?eyi yapamayaca??n? bildi?iniz halde bunu ondan bekleyip sonunda hayal k?r?kl??? yaratmay?n. Ula?abilecekleri hedefler amaçlay?p ba?ar?l? olmalar?n? sa?lay?n.
9- Çocuklar?n?za sorumluluklar verin.
Kendisine güvenilip sorumluluk verilen çocuklar kendilerini yararl? ve önemli hissederler.
10- Sadece çok özel yetenek ya da ba?ar?lar?na de?il her ?eyine de?er verdi?inizi ve takdir etti?inizi belirtin.
Küçük bile olsa yapt??? güzel bir?ey ya da davran??? için onu övün ve bunun ne kadar önemli oldu?unu belirtin. Ama anne baban?n en önemli etkileme arac?n?n, çocuklar?yla olan ili?kisi oldu?unu her zaman hat?rlay?n. Çocu?unuza de?er veren bir ili?ki, do?al olarak onun özgüvenini art?r?r. Ko?ullu sevgi çocuklarda korkular, ba??ml?l?klar ve özgüven sorunlar? do?urur. Ki?i ve davran??? birbirinden farkl?d?r. Bir çocu?un ki?ili?ini onun davran???yla kar??t?rmay?n. Çocuklar?n?z? yapt?klar? ?eyler yüzünden de?il, kendileri olduklar? için sevdi?inizi belli edin.
11- Ne yaparlarsa yaps?nlar onlara sevgi ile emniyette olduklar?n? hissettirin.
Çocuklar?n?z? disipline edin ama bunu hiç bir zaman sinirle ve kat? kurallarla yapmay?n. Onlar? disipline etmeniz kat? kurallarla kat? cezalar verme ?eklinde olmas?n. Çocuklar adaletsiz davrand???n?zda bunu çok iyi bilirler. Onlar?n güvenini sarsmay?n.
12- Birlikte vakit geçirin.
Ortak yapaca??n?z faaliyetler bulup birlikte zaman geçirin.
13- Onlar?n özgüvenlerini sa?layacak sözlerde bulunun.
“Yard?mlar?n çok i?ime yarad?, te?ekkür ederim” ya da “Bak bu akl?ma gelmemi?ti bu konudaki fikrini çok be?endim” gibi sözlerle onlar?n katk?lar?na de?er verdi?inizi gösterin.
14- Çocu?unuzla ilgili problemleri onu suçlamadan ya da onun karakterini ele?tirmeden tart???n.
Çocuklar kendileri ile ilgili problemlerde kendilerine sald?r?l?p ele?tirilmeden konu?uldu?unda bu problemi çözmek için çaba sarf ederler. Onun karakterine de?il, yapt??? ?eye hitap ederek konu?un. Kontrollerini kaybederek çocuklar?n? ele?tiren anne baba, kontrolü çocuklara vermi? olur. Örne?in, 4 ya??ndaki çocu?unuz oyunca??n? yatmakta olan karde?inin yata??na f?rlatt??? için sinirlisiniz. “Sen kötü bir çocuksun!” ya da “Yapma!” yerine, “Sen oyuncaklar?n? att???nda kendimi sinirli hissediyorum. Ona gerçekten zarar verebilirdin” diyebilirsiniz. Buradaki mesaj, duygular?n?z?n onun çocuk dünyas?na de?il onun belirli davran??lar?na yönelik oldu?udur.
BENL?K SAYGISINI AZALTACAK B?R D?L
A?a??daki sözcükleri belki çok masumca kullan?yorsunuzdur. Fakat unutmay?n ki, bu sözcüklere e?lik eden sözsüz bir dil de varsa, i?te o zaman sözcükler art?k a?a??lay?c? ve zarar verici olur.
? Etiketlemek
Ne kadar inatç?s?n
Ah ?imdiki nesil
? Amatör psikologlar
Bence senin sorunun
Bu sana göre bir i? de?il
Sen yapamazs?n
? Mesafe koymak
Seni dinlemiyorum
? Kar??la?t?rmak
Ablan hiç böyle davranmazd?
Benim zaman?mda
? Abartma
Sen zaten her zaman
Bütün söylediklerim bir kula??ndan giriyor bir kula??ndan ç?k?yor
? Ya?la alay etmek
Bebek gibisin
Büyüdü?ünü zannediyorsun ama
? Büyüklük taslamak
Senin ya??nda birisi için oldukça iyi
?lk deneme için hiç fena de?il
? Alayc? Konu?mak
?imdi buna çal??ma m? diyorsun
? Suçluluk Duygusu A??lamak
Senin yüzünden ba??m a?r?d?
Ablan elinden geleni yapt? ya sen?
? Kehanette Bulunmak
Böyle gidersen…
Bunu hiçbir zaman ba?aramayacaks?n
BENL?K SAYGISINI KAZANDIRACAK B?R D?L
??te size çocuklar?m?za yüksek sesle söylememiz gereken sözlerden birkaç?. E?er ayn? zamanda sesiniz sevgi doluysa, gülümsüyorsan?z, ona sar?l?yorsan?z, gözleriniz p?r?l p?r?lsa söylediklerinizin etkisi çok daha etkili olacakt?r.
? Olumlu duygular? payla?mak
Seninle kitap okumak çok ho?uma gidiyor,
Seninle beraberken çok mutluyum.
? Takdir etti?inizi belirtme
…… için kutlar?m.
Ne kadar yarat?c?s?n. ?u çal??mana bir bak!
Ne kadar iyi bir dostsun.
? Çaba ve ba?ar?lar?n?n takdir edilmesi
Bütün zorluklara ra?men kaydetti?in ilerlemeye bakar m?s?n?
Kendinle övünebilirsin çünkü …. konusunda çok çaba gösterdin.
? Onu ko?ulsuz kabul etti?inizi gösterme
Bu hatay? yapman normal, ?imdi nas?l düzeltece?imize bakal?m.
Her zaman kusursuz olamazs?n ki!
? Güven duydu?unuzu belirtme
Eminim elinden geleni yapacaks?n.
Bu konuda senin fikrin benim için çok önemli.
Bu konuda bana yard?m edebilir misin?
KAYNAKLAR
gael lindenfield, kendine güvenen çocuk yeti?tirme
http://egitisim.inonu.edu.tr/Nuraan_Ozguven.htm
İlgili etiketler
[ özgüven ] [ duygular?n? kontrol edebilme ] [ d?? özgüven ] [ iç özgüven ] [ ileti?im kurmak ] [ kendini iyi ifade edebilme ] [ kendini sevme ] [ kendini tan?ma ] [ kisi?el geli?im ] [ nedir ] [ pozitif dü?ünme ] [ ne zaman ] [ güvenlik ] [ fizik ] [ ???k ] [ ceza ] [ tart? ] [ e?lence ] [ fiziksel ] [ sosyal ] [ toplum ] [ bar?? ] [ ?rmak ] [ muz ] [ ar??n ] [ yard?m ] [ sefer ] [ ileti?im ] [ sunu ] [ alet ] [ sevgi ] [ enerji ] [ kum ] [ tart ] [ kuma ] [ orum ] [ mara ] [ remi ] [ vin ] [ yarg ] [ kitap ] [ hatay ] [ e?ek ] [ fen ] [ ö?retmen ] [ retmen ] [ aban ] [ hepsi ] [ sik ] [ görü?ler ] [ ara?t?rmalar ] [ görmek ] [ haklar ] [ i ek ] [ u ak ] [ ven s ] [ yetenek ] [ beklenti ] [ nokta ] [ birey ] [ di? ] [ ar?lar ] [ dü?ünürler ] [ konu?ma ] [ dikkat ] [ beden dili ] [ efe ] [ güç ] [ ki?i ] [ nur ] [ kaynak ] [ kuvvet ] [ edebi ] [ birlik ] [ oyun ] [ anlam? ] [ gösteri ] [ ???n ] [ ses ] [ isim ] [ anlam ] [ air ] [ rmak ] [ bal ] [ yaz? ] [ inan ] [ am?n ] [ insanlar ] [ pas ] [ asit ] [ kli e ] [ ni e ] [ mede ] [ yönler ] [ elik ] [ niye ] [ eza ] [ a?r? ] [ söyledi?i ] [ bana ] [ kudu ] [ tiren ] [ nac ] [ rol ] [ sed ] [ özellikleri ] [ zellikleri ] [ psikolog ] [ do?a ] [ ko?ul ] [ adalet ] [ kat? ] [ bell ] [ tala ] [ güven ] [ resmi ] [ eter ] [ merak ] [ örüntü ] [ kula ] [ verici ] [ uydu ] [ baba ] [ deney ] [ arabi ] [ odun ] [ araç ] [ çeri ] [ nedim ] [ ilaç ] [ pil ] [ çevre ] [ a ac ] [ çi? ] [ soru ] [ nas?l ] [ rüya ] [ dem ] [ evm ] [ tüf ] [ saf ] [ ban ] [ ku?u ] [ a?lama ] [ olo ] [ yarak ] [ çal??ma ] [ kut ] [ inanç ] [ sözler ] [ sos ] [ atlar ] [ uluda ] [ duygu ] [ berke ] [ me ? ] [ alay ] [ beden ] [ deneme ] [ ural ] [ ulama ] [ kky ] [ ki?ili?i ] [ faaliyet ] [ adlar ] [ reme ] [ dünyas? ] [ yapt?klar? ?eyler ] [ ars?n ] [ rnek ] [ okul ] [ ???k olma ] [ örnek ] [ k olma ] [ mut ] [ duygular ] [ far ] [ sene ] [ ayet ] [ berk ] [ sohbet ] [ çocuk ] [ cocuk ] [ ele?tiri ] [ ocuk ] [ iko ] [ i?ik ] [ kis ] [ anne ] [ ime ] [ umut ] [ ?el ] [ ?sk ] [ yarg? ] [ dünyan?n ] [ gül ] [ k?sa ] [ dünyan?n sonu ] [ emniyet ] [ dü?ünme ] [ arama ] [ atal ] [ çeçe ] [ ders ] [ kola ] [ ya y ] [ baban ] [ koy ] [ ben ] [ bah ] [ güven nedir ] [ sinir ] [ karma ] [ risk ] [ karakter ] [ ems ] [ kiler ] [ enerj ] [ eren ] [ korku ] [ aile ] [ zorlu ] [ rolle ] [ ya?am ] [ davran?? ] [ bebek ] [ davran ] [ diki ] [ oyuncak ] [ k?skançl?k ] [ aks ] [ na bi ] [ ki?isel ] [ kar?? ] [ disiplin ] [ ya?? ] [ dönemler ] [ oya ] [ alaca ] [ dü?ünceleri ] [ nasyl ] [ kaynaklar ] [ dale ] [ ya?am? ] [ problem ] [ problemler ] [ izim ] [ do?al ] [ lup ] [ yarar ] [ geli?tirme ] [ payla?mak ] [ katy ] [ ?am ] [ anlamy ] [ ceva ] [ prob ] [ aç?lar ] [ ?ikayet ] [ ikayet ] [ sözcükler ] [ kus ] [ dede ] [ zaman? ] [ lülü ] [ sars ] [ akteri ] [ kurallar ] [ zorluklar ] [ sinirli ] [ gelme ] [ ya?amlar? ] [ deme ] [ 230 ] [ engelleme ] [ m ö ] [ arylar ] [ mat ] [ ara?t?rma ] [ fke ] [ öfke ] [ e okul ] [ arky ] [ sar? ] [ hak ] [ meden ] [ manda ] [ sorun ] [ yazy ] [ s?k ] [ duyu ] [ do?u ] [ cevre ] [ fad ] [ u?ur ] [ ulu? ] [ olum ] [ görme ] [ zeüs ] [ yardym ] [ ykler ] [ açylar ] [ esir ] [ sary ] [ dünyanyn ] [ mutluluk ] [ ciri ] [ a aç ] [ tey ] [ yapt?klar? ] [ çocuklar? ] [ ocuklar ] [ de?er ] [ aim ] [ k?z ] [ bary ] [ sorumluluk ] [ hedef ] [ uyd ] [ ba??ml?l?k ] [ ön yarg? ] [ arsyn ] [ dolu ] [ n yarg ] [ dim ] [ a?lamak ] [ a an ] [ ysk ] [ zara ] [ yaptyklary ] [ dünyasy ] [ ozguven ] [ yargy ] [ çocuklary ] [ guve ] [ künt ] [ ocuklary ] [ ?nsan ] [ imkan ] [ kyz ] [ yard ] [ tarty ] [ mesa ] [ görüntü ] [ avu ] [ nura ] [ s?k?nt? ] [ dü me ] [ sevi ] [ sayg ] [ adal ] [ lata ] [ kinin ] [ etkin ] [ faal ] [ ail ] [ ena ] [ gereke ] [ unutma ] [ elme ] [ e in ] [ tan m ] [ k sa ] [ r za ] [ k ta ] [ ilgilenmesinde ] [ enli ] [ amaya ] [ dünyas ] [ a??rd? ] [ i ne ] [ arkl ] [ ni de ] [ tamam ] [ edu ] [ amaç ] [ atk ] [ amaz ] [ ar da ] [ ulam ] [ arüs ] [ kural ] [ ön yarg ] [ a maz ] [ etken ] [ sonuçlar ] [ iel ] [ aram ] [ çocuklar ] [ ükler ] [ rtük ] [ ko?u ] [ ac?l ] [ site ] [ ork ] [ yetenekler ] [ k?yo ] [ dü?ünce ] [ ürük ] [ sürek ] [ e?im ] [ anima ] [ abo ] [ betl ] [ geçmi?te ] [ hatalar ] [ derin ] [ neme ] [ nide ] [ sur ] [ ?ikl ] [ hip ] [ his ] [ enlik ] [ m s ] [ kötü ] [ ba?ar? ] [ tip ] [ rady ] [ yararl? ] [ yararl ] [ ba?ar ] [ talar ] [ zamany ] [ mazeret ] [ mazeret üretmek ] [ ürün ] [ çocukla ] [ ocukla ] [ sesle ] [ rem ] [ dirac ] [ hayal ] [ evin ] [ y n ] [ a ar ] [ l l ] [ ar s ] [ ak? ] [ ni? ] [ am? ] [ sak ] [ elk ] [ mesaj ] [ adale ] [ ba?a ] [ olmak ] [ tis ] [ atlar? ] [ duy ] [ nebi ] [ neb ] [ a z ] [ üü? ] [ e ?in ] [ y ön ] [ ni ? ] [ rekli ] [ örne?i ] [ ak c ] [ kar??la?t?rma ] [ ifade ] [ didim ] [ sen ] [ rne ] [ sevme ] [ ara?t?r ] [ ili?ki ] [ inli ] [ cad ] [ dini ] [ söyleyi ] [ değer ] [ led ] [ me ı ] [ yıl ] [ leb ] [ uğur ] [ pam ] [ t ı ] [ eğin ] [ dağ ] [ isk ] [ me i ] [ sir ] [ dis ] [ rlik ] [ irk ] [ arg ] [ tanim ] [ ayg ] [ akin ] [ ipl ] [ kisi ] [ dönem ] [ disi ] [ mis ] [ üüğ ] [ çağ ] [ s a ] [ kar m ] [ niğ ] [ tif ] [ çöz ]
