Tabi sanat?
Tabi sanat?
Tabi sanat?; El ya da makine ile bas?nç yapmak, bir ya da çok renkte boya kullanmak suretiyle, ka??t, karton, par?ömen selefon, kuma?, deri, mu?amba, madeni levha gibi maddelerin üzerine, yaz?, ?ekil, harita, resim izlerini ç?karma ve bunlar? ço?altma sanat?. Bu i?lemde izini b?rakan ?ekle, bas?m kal?b?, bir yüzeye bunun izini ç?karmaya basmak bu i?lerin yap?ld??? yere de bas?mevi denir.
Yaz?n?n icat edilmesinden sonra, yap?lan çe?itli resim ve ?ekillerin ço?alt?lma i?i, insanlar? dü?ündüren konulardan biri olmu?tur. M.Ö. 4.000 y?llar?na do?ru basit ?ekillerin damgaya benzer özellikte yap?lan kal?plar? bir yumu?ak kile bas?m i?i meydana getirilmi?tir. Fakat, bas?mda as?l önemli olan ka??t üzerine bask? yap?lma i?lemi, Çinliler taraf?ndan meydana getirilmi?tir. Üzerine harfler kaz?l? a?aç bloklar? kullan?larak ka??t üzerine bas?lan ilk kitap. Çinliler taraf?ndan yap?lm?? ve 868 y?l?nda meydana getirilmi?tir. Daha sonralar?, bas?m i?inin daha dayan?kl? olabilmesi için, kal?plar?n kur?undan ve bak?rdan yap?lmas? yoluna gidilmi?tir.
Tek tek harf kal?plar?n? yan yana getirerek kelimeleri, bunlardan cümleleri, sat?rlar?, sayfalar? meydana getirmek, bu sayfalardan da, çok say?da bas?lm?? suretler ç?karmak i?i, as?l Avrupada, 1440 y?l?na do?ru Johann Gutenberg taraf?ndan icat edilmi?tir. Böylece Gutenberg, matbaac?l???n kurucusu olmu?tur.
?nsanl??a büyük faydalar sa?layan, binlerce say?da kitab?n bas?larak geni? halk tabakalar?na en yeni fikirlerin ve bilgilerin ula?abilmesi imkan?n? sa?layan matbaac?l?k böylece ba?lam?? ve bütün Avrupada, k?sa denecek bir zamanda, çok yayg?n olma özelli?i kazanm??t?r. Avrupan?n çe?itli ülkelerinde, k?sa zamanda çe?itli bas?mevleri aç?lm??, Avrupan?n medeniyet alan?ndaki ilerlemesi, böylece en büyük bir yard?mc? ile daha da h?zlanm??t?r. Türkiyede ise ilk bas?mevi, ancak 1729 y?l?nda aç?labilmi?tir.
Basmak i?leminde, en önemli i?lerden biri, harflerin meydana getirilmesi, bunlardan kelimelerin ve sat?rlar?n meydana gelmesi ile sayfa kal?plar?n?n yap?labilmesi i?lemidir.?lk zamanlarda, her harf tek tek kur?un kal?plar?n meydana getirilmesi ile ba?layan bas?m i?leri, sonraki y?llarda büyük geli?meler kazanm??t?r. Bu geli?meyi sa?layan bulu?lardan birisi, dizgi makineleri nin meydana getirilmesi olmu?tur. Dizgi makineler, harfleri, kur?un kal?plar halinde dökmek imkan?n? sa?lam??, böylece, tek tek harfleri yan yana getirerek kelimeleri meydana getirme usulü yerine, kelimelerden medyana gelmi? kurgun sat?rlardan, kolayca kitap ve gazete sayfalar? kal?plar? meydana getirebilme imkan? sa?lanm??, bas?m. i?inin en önemli unsurlar?ndan biri olan, k?sa zamanda bask? kal?plar? n? meydana getirme i?i gerçekle?mi?tir.
Bugün, bas?mevlerinde, yaz? diziminde monotip, linotip, entertip, teletip, rototip gibi dizgi makineleri kullan?lmaktad?r.
Tabi sanat?nda, bas?m kal?b? meydana geldikten sonra, bunun suretini ç?kararak k?sa zamanda pek çok suret elde edilmesini sa?layan basmak i?lemi, bask? makineleri arac?l??? ile olmaktad?r, tik bask? makineleri, tahtadan yap?lm?? el presleri idi. Bunlarda, yatak ad? verilen bölüme, bask? kal?b? konur, t?n?m?n üzerine mürekkep sürülür, üstüne de ka??t yerle?tirilirdi. Bir vida s?k??t?rmak suretiyle kapak k?sm?, bir bas?nçla a?a??ya indirilir, bask? kal?b?n?n ?ekli, ka??t üzerine ç?kar?lm?? olurdu.
Çok ilkel olan ve suretlerin çok güçlükle ç?kar?lmas?n? sa?layan bu preslerden sonra, bask? makineleri zamanla evrimle?mi?; bir saatte, bir küçük sayfan?n bir yüzünden 50 -100 tane suret meydana getirme i?i, bugün, bir saatte, çok sayfal? bir gazeteden 300,000 adet meydana getirmeye kadar büyük bir evrim kazanm??t?r.
Pedal : Küçük bir sayfa halinde haz?rlanm?? olan bir bask? kal?b?n?, küçük boyda bir ka??t üzerine ve bir seferde yaln?z ka??d?n bir yüzüne basmak imkan?n? veren bir bask? makinesidir. Bunlarda dikey durumda bas?m i?i olur. Kal?p sabit kal?r, boya merdaneleri hareket ederek kal?b?n mürekkep almas?n? sa?lar, ka??t, pedal makinesinin bas?nc? alt?nda bu kal?b?n ?eklini al?r.
Düz bask? makineleri: Sayfa kal?plar?, bunlarda yatay olarak konur. Bu Kal?plar?n bulundu?u tabla, ileri - geri muntazam hareket eder. Mürekkep merdaneleri de hareket ederek, mürekkebin çok yay?lmas?n? sa?larlar Ka??t, kazan denilen bir silindirden dolanmak suretiyle, bask? kal?plar? ile temas eder, ka??d?n bir yüzüne bask? i?i yap?lm?? olur. Bunlar, bir saatte 5.000 adet bask? yaparlar.
Rotatif: Düz bask? makinelerinin gördü?ü i?i, çok büyük bir h?zla göre makinelerdir. Bunlarda, bask? kal?plar? özel olarak, rotatif silindirlerine göre, yeniden kur?un kal?plar halinde dökülürler. Bu silindirlerin dönme h?zlar? çok oldu?undan, bobin halindeki ka??tlar?» iki yüzüne de birden bask? yapmak imkan? oldu?undan, çok sayfal? bir gazeteden, bir saatte 300.000 say? ç?kmas?n? sa?layacak büyük bir h?za sahiptirler, özellikle gazetelerin bas?m i?lerinde kullan?l?rlar.
Ofset makineleri : Düz bask? makineleri özelli?inde makinelerdir. Yaln?z kal?p olarak, kur?un kal?plar yerine, üzerine bas?lacak ?eylerin foto?raflar? çekilmi? çinko levhalar kullan?l?r.
Tifdruk bask? makineleri : Bu makinelerde kal?plar, bak?r levhalar halindedir. Bas?lacak yaz? ve resimler, bu kal?plarda, koyuluk derecelerine göre derinlikler meydana getirirler. Bu kal?plar üzerine sürülen mürekkep, keskin bir b?çak arac?l??? ile s?yr?l?r. Üzerinde koyuluk derecelerine göre mürekkep alm?? olan bu kal?p üzerinden, ka??tlar geçti?inde, bask? i?lemi meydana gelmi? olur.
Tab? sanat?nda bütün bu i?lemler, hep tek renkli bas?mlar içindir, iki, üç dört ve daha fazla renkli bas?mlar için, ayr? ayr? kal?plar?n, ayr? ayr? renkli mürekkeplerle bask?lar?n?n yap?lmas? gereklidir. Düz makinelerde bu i?lem, her renk için, ayr? ayr? yap?l?r. Rotatif tipi bask? makinelerinde ise, her rengin ayr? kal?plan yap?l?r ve renkli bas?mlar, ayn? bas?m i?i an?nda meydana gelebilir. Çok renkli resim bask?lar?nda ise, her renk için ayr? ayr? renklendirilerek yap?lm?? olan kli?elerin, üst üste bas?mlar?n?n, her renk için ayr? ayr? yap?lmas? suretiyle, çok renkli resim bask?lar? meydana getirilmi? olur.
İlgili etiketler
[ nedir ] [ sanat ] [ avrupa ] [ evler ] [ kuma? ] [ fal ] [ halk ] [ harita ] [ ka??t ] [ yaz? ] [ matbaa ] [ a?aç ] [ 300 ] [ türkiye ] [ silindir ] [ evrim ] [ ilkel ] [ gutenberg ] [ çinliler ] [ tahta ] [ bulu?lar ] [ kurgu ] [ bas?nç ] [ ka??d?n ] [ efe ] [ türk ] [ nelerdir ] [ saat ] [ nur ] [ kepler ] [ ?rmak ] [ cat ] [ icat ] [ boya ] [ madde ] [ maden ] [ kurucu ] [ kelime ] [ makine ] [ asma ] [ kli?e ] [ bask? makinesi ] [ yard?m ] [ sefer ] [ kitab ] [ asm ] [ makinesi ] [ kum ] [ gazete ] [ rmak ] [ mürekkep ] [ inliler ] [ elebi ] [ kuma ] [ yap?lmas? ] [ kitap ] [ foto?raf ] [ bask? makineler ] [ bask? makineleri ] [ insanlar ] [ gaz ] [ güç ] [ resim ] [ as?m i?ler ] [ made ] [ mürekkeb ] [ monotip ] [ z m ] [ k r ] [ bilgi ] [ bak?r ] [ par?ömen ] [ resimler ] [ kal?p ] [ ülkeler ] [ lkeler ] [ eski ] [ hareket ] [ yeni ] [ ata ] [ kuru ] [ say? ] [ tay ] [ deri ] [ nil ] [ selefon ] [ kur?un ] [ kurgun ] [ asit ] [ mono ] [ mede ] [ maddelerin ] [ renk ] [ e il ] [ dönme ] [ izgi ] [ tema ] [ niye ] [ i il ] [ bulu? ] [ k il ] [ alt?n ] [ bask? kal?plar ] [ pan ] [ oto ] [ bas?mevleri ] [ bas?mevi ] [ u?ak ] [ ahi ] [ derece ] [ çeki ] [ bit ] [ matba ] [ bobin ] [ tabak ] [ med ] [ fan ] [ yatak ] [ araç ] [ insan ] [ vida ] [ en son ] [ a ac ] [ ölüm ] [ kad? ] [ bask? ] [ baskül ] [ bask ] [ tifdruk bask? ] [ çinko ] [ lym ] [ inko ] [ tifdruk bask ] [ ?ekilleri ] [ ekilleri ] [ b?çak ] [ ni? ] [ tifdruk ] [ k?? ] [ gay ] [ tak ] [ a?ac ] [ dere ] [ çel ] [ yeri ] [ maki ] [ foto ] [ ekil ] [ ?ekil ] [ faz ] [ onur ] [ sab ] [ renkli ] [ adlar ] [ johann gutenber ] [ bas?n ] [ olur ] [ rere ] [ y?llar ] [ maddeler ] [ benz ] [ bask? kal?b? ] [ ime ] [ ?el ] [ faydalar ] [ foto?raflar ] [ harfleri ] [ ?rk ] [ k?sa ] [ keb ] [ fla ] [ plan ] [ kola ] [ kara ] [ ilk b ] [ dü?ün ] [ koy ] [ ben ] [ ask? ] [ karma ] [ kaza ] [ ask ] [ yaz?n?n ] [ merdane ] [ karton ] [ an?lar ] [ avr ] [ nesin ] [ pedal ] [ eren ] [ harfler ] [ altyn ] [ resimle ] [ ülke ] [ lke ] [ asi ] [ basit ] [ emin ] [ oda ] [ sat ] [ pres ] [ basky ] [ ylk ] [ bas?m ] [ etele ] [ oya ] [ dizi ] [ ure ] [ dereceler ] [ izim ] [ ?rak ] [ sanat? ] [ s?la ] [ ?am ] [ kapak ] [ kaz? ] [ kaz ] [ ilk kitap ] [ fon ] [ ?pl ] [ üstü ] [ as?lar ] [ neler ] [ tabakalar ] [ ton ] [ engin ] [ gelme ] [ yrak ] [ geli?meler ] [ ilke ] [ areket ] [ tabaka ] [ mat ] [ yyllar ] [ reçel ] [ johann gutenberg ] [ basyn ] [ dirili ] [ meden ] [ yrk ] [ manda ] [ yazy ] [ s?k ] [ medeni ] [ kady ] [ anat ] [ saty ] [ s?k??t?rma ] [ t?n? ] [ kü? ] [ yardym ] [ basky makinesi ] [ harf ] [ tyny ] [ basymevi ] [ a??t ] [ geli?me ] [ a aç ] [ ypl ] [ indir ] [ iller ] [ byçak ] [ tat ] [ fazl ] [ gazeteler ] [ rotatif ] [ medeniyet ] [ nkle ] [ kazy ] [ ki i ] [ kir ] [ kalyp ] [ basym ] [ ?nsan ] [ imkan ] [ yard ] [ ofset ] [ basky makineleri ] [ gut ] [ kyly ] [ hare ] [ k z ] [ asky ] [ k?s ] [ kary ] [ reti ] [ kol ] [ foto?raflar? ] [ kala ] [ baa ] [ adet ] [ kürd ] [ koyuluk ] [ elme ] [ merdaneleri ] [ kille ] [ az?n?n ] [ dam ] [ makinelerdir ] [ kal?b?n ] [ bas?mlar ] [ derinlikler ] [ sayfal? ] [ k sa ] [ r za ] [ k ta ] [ sayfal ] [ bas?mda ] [ an?l?rlar ] [ ka??tla ] [ kal?b?n? ] [ damgaya ] [ kaz?l? ] [ kal?b?n?n ] [ kal?plarda ] [ diziminde ] [ dökülürler ] [ bas?mevlerinde ] [ bask?lar?nda ] [ e?ilmi?ti ] [ bas?mlar?n?n ] [ a r ] [ p t ] [ illerin ] [ bölüm ] [ ati ] [ ka??tlar ] [ zet ] [ arm ] [ dala ] [ levha ] [ illeri ] [ ayça ] [ ac?l ] [ boy ] [ medya ] [ basky makineler ] [ t a ] [ ülkeleri ] [ lkeleri ] [ kazan ] [ özelli?i ] [ cümle ] [ derin ] [ kar? ] [ nide ] [ sur ] [ hip ] [ h?z ] [ do?ru ] [ tip ] [ etin ] [ lev ] [ dizgi makineleri ] [ zan ] [ rota ] [ kart ] [ i?lem ] [ bob ] [ tek renk ] [ çat ] [ y n ] [ g t ] [ l m ] [ ar s ] [ ki iler ] [ k re ] [ ay? ] [ ad? ] [ t ? ] [ ka??d ] [ dört ] [ geri ] [ olmak ] [ ka??d? ] [ gin ] [ saa ] [ irden ] [ rec ] [ e im ] [ a z ] [ üü? ] [ ar ? ] [ üt ü ] [ rekli ] [ düya ] [ midi ] [ sure ] [ yay?lma ] [ k f ] [ çinli ] [ inli ] [ çük ] [ kül ] [ ırk ] [ leb ] [ t ı ] [ zelli ] [ kıl ] [ mid ] [ tini ] [ me i ] [ amg ] [ att ] [ ayg ] [ raki ] [ akin ] [ ar ı ] [ al m ] [ niğ ] [ tif ]
