Tanzimat nedir?
Tanzimat nedir?
Mahmut II. nin yerine geçen Abdülmecitin, o zaman Hariciye Naz?r? bulunan Mustafa Re?it Pa?an?n te?ebbüsüyle 3 Kas?m 1839 da yay?nlad??? bir hatt?-hümayunla uygulanmas?na ba?layan yenile?me hareketine verilen ad. Abdülmecitin tahta geçi?i Osmanl? imparatorlu?unun büyük bir buhran içinde oldu?u zamanlara rastlam??t?r. M?s?r valisi bulunan Kavalal? Mehmet Ali Pa?a, Osmanl? ordular?n? bir kaç yerde yenilgiye u?ratm??t?r. Osmanl? imparatorlu?unun bu güç durumundan kurtulmas?n?, çe?itli ç?karlar?na uygun gören Bat? devletleri (?ngiltere, Fransa), Osmanl? devletinde yenile?me hareketleri yap?ld??? taktirdi yard?mdan geri kalmayacaklar?n? aç?klayarak bildirdiler. Hariciye Naz?r? bulunan Mustafa Re?it Pa?a devletin bu güç durumunu genç padi?aha anlat?r ve devleti kurtarmak için, yenile?me roketleri yapmaktan ba?ka ç?kar yol olmad???n? söylemi?tir. Bunun üzerine Aldülmecit, Tanzimat ad? alt?nda uygulanacak olan bir yenile?me hareketinin hatt-? hümayun la ilan edilmesine raz? olmu?, naz?rlar, devlet adamlar? ve ?eyhülislam taraf?ndan haz?rlanan bu metin, bir hatt-? hümayun olarak, 3 Kas?m 1839 tarihinde büyük bir törenle, bizzat Mustafa Re?it taraf?ndan okunmu?tur. Okundu?u yere nispetle ad?na, Gülhane Hatt-? Hümayunu ad? verilen bu vesikan?n ba??nda Osmanl? imparatorlu?unun zuhurundan beri Kuran hükümlerine ve ?eriat kanunlar?na riayet edildi?i cihetle devlet kuvvetlenmi? ve bütün tebaa refah?n son derecesine vas?l olmu?ken yüz elli y?ldan beri birçok kaileler ve sebepler yüzünden ?eriat hükümlerine riayet edilmedi?inden memleketin kuvvet ve mamuriyetini kaybetmi? oldu?u, halbuki devletin co?rafi durumuna ve halk?n kabiliyet ve istidatlar?na göre te?ebbüs edilirse on be? sene içerisinde memleketin arzu edilen seviyeye ç?kaca?? izah edildikten sonra bunu temin için yeni kanunlar yap?lmas?na zaruret görüldü?ü ve bu kanunlar?n ba?l?ca; can emniyeti, ?rz, namus ve mal mahfuziyeti, halktan al?nacak verginin muayyen olmas? ve askerlik müddetinin mahdut bulunmas? gibi esaslara dayanmas? laz?m gelece?i tespit ediliyor. Gülhane Hatt?, bundan sonra bu esaslardan her birinin önemini ve bunlar?n tatbikine neden zaruret bulundu?unu ayr? ayr? belirterek bundan böyle bir mahkemenin hükmü olmad?kça gizli veya aleni hiç bir kimsenin idam ve teslim edilmesini, hiç bir kimsenin ?rz ve namusuna dokunulmamas?n?, herkesin mal?na serbestçe tasarruf etmesini, kimsenin mal?n?n müsadere edilmemesini, bütün tebaan?n ayn? haklardan istifade etmelerini emrettikten sonra yeni yap?lacak kanunlar Meclis-i Ahkam-? Adliyede yap?laca??ndan bu meclisin azas?n?n ço?alt?lmas?na lüzum gösteriyor ve burada yap?lan kanunlar?n tasdik edilmek üzere kendisine arz edilmesini istiyor. Hatt-? hümayun, bu kanunlar?n hükümlerine riayet edece?ine padi?ah?n yemin edece?ini, vükela ve vezirlere de yemin ettirece?ini beyan ettikten sonra bir ceza kanunu vücuda getirilmesini henüz maa?lar? tahsis edilmemi? memuriyetler varsa hemen onlara maa? ba?lanmas?n?, rü?vet al?nmas?n?n menedilmesini tesbit ettikten sonra keyfiyat-? me?ruha usul-i atikay? bütün tasvir ve tevcit demek olaca??ndan i?bu irade-i ?ahanemiz Dersaadet ve bilcümle memalilk-i mahrusam?z ahalisine ilan ve i?aa olunaca?? misullu düvel-i mütahabbe dahi bu usulün in?aallahü taala ilelebet ba?kas?na ?ahit olmak üzere Dersaadetimizde mukim bilcümle süferaya dahi resmen bildirilisin. Hemen Rabb?m?z Taala Hazretleri cümlemizi muvaffak buyursun ve bu kavanin-i müessesenin hilaf?na hareket edenler Allahü Taala Hazretlerinin lanetine mazhar olsunlar ve ilelebet felah bulmas?nlar; amin bedduas?yla sona ermektedir.
Tanzimat Hatt?, hükümdar?n bundan böyle kimseyi bir mahkeme hükmü olmadan öldürmeyece?ini ve zehirlenmeyece?ini kimsenin mal?n? elinden almayaca??n?, bütün vatanda?lar? ayn? haklardan istifada ettirece?ini, halka zarar? dokunan iltizam usulünü kald?raca??n?, askerlik vazifesini mahdut bir zaman için yapt?raca??n? aleni ve resmi olarak taahhüt alt?na alm?? olmas? bak?m?ndan tarihi önemi yüksek bir siyasi belgedir.
Bu devirde garp medeniyetine, garp usullerine temayül arzular? belirmi? ve idari ve içtimai yenilikler vücuda getirilmi? bilhassa edebiyat alan?nda önemli ad?mlar at?larak edebiyat?m?za yeni neviler getirilmi?tir. Bununla beraber, dahili ve harici birtak?m amiller, Tanzimattan beklenen neticelerin elde edilmesine engel olmu?tur.
İlgili etiketler
[ nedir ] [ tanzimat ] [ tanzimat nedir ] [ edebiyat ] [ rus ] [ asker ] [ halk ] [ kanun ] [ devlet ] [ ceza ] [ edebi ] [ gösteri ] [ ses ] [ padi?ah ] [ islam ] [ sis ] [ dahi ] [ zehir ] [ tahta ] [ osmanl? ] [ vezir ] [ pa?a ] [ m?s?r ] [ vali ] [ yanma ] [ ruh ] [ doku ] [ osmanl? devleti ] [ vergi ] [ abd ] [ mehmet ] [ edebiya ] [ yard?m ] [ hükümdar ] [ osmanl? imparatorlu?u ] [ roket ] [ lanet ] [ kuvvet ] [ ingiltere ] [ adliye ] [ rmak ] [ osmanl ] [ muvaffak ] [ devlet adam ] [ yap?lmas? ] [ vez ] [ siyasi ] [ askerlik ] [ osman ] [ devletler ] [ mali ] [ fransa ] [ sik ] [ güç ] [ arp ] [ çeri ] [ abdülmecit ] [ devir ] [ vani ] [ haklar ] [ s v ] [ t p ] [ z m ] [ i ki ] [ ayy ] [ di? ] [ dua ] [ belge ] [ mahkeme ] [ hareket ] [ tarihi ] [ neden ] [ ehir ] [ göster ] [ ordu ] [ para ] [ ila ] [ ato ] [ ray ] [ has ] [ nil ] [ a??n ] [ adli ] [ osmanl? devlet ] [ ni e ] [ emre ] [ gülhan ] [ mede ] [ uygulanmas ] [ e il ] [ ebe ] [ anan ] [ tema ] [ niye ] [ uygulanmas? ] [ eza ] [ alt?n ] [ uhu ] [ ahi ] [ nac ] [ derece ] [ naz?r ] [ bit ] [ re?it pa?a ] [ mil ] [ resmi ] [ zar ] [ adam ] [ arz ] [ eray ] [ ali pa?a ] [ tasvir ] [ kaval ] [ lek ] [ mama ] [ roketler ] [ içel ] [ çiy ] [ en son ] [ kuran ] [ vezirler ] [ hareketler ] [ dem ] [ amur ] [ allah ] [ gece ] [ yarak ] [ çel ] [ aru ] [ tak? ] [ tak ] [ atlar ] [ dere ] [ yeri ] [ idam ] [ lal ] [ meme ] [ yün ] [ vücud ] [ n r ] [ kam ] [ kanunlar? ] [ kanunlar ] [ ?an ] [ düvel ] [ önemi ] [ nemi ] [ emr ] [ mlek ] [ irin ] [ mustafa ] [ hareketleri ] [ mut ] [ usta ] [ sene ] [ kald?raç ] [ ayet ] [ ak?m ] [ zehirlenme ] [ tevcit ] [ tasarruf ] [ gül ] [ emniyet ] [ ders ] [ çi? ] [ dü?ün ] [ ask ] [ vas ] [ tak?m ] [ miller ] [ izah ] [ altyn ] [ aile ] [ asi ] [ emin ] [ oda ] [ tev ] [ esas ] [ ske ] [ tören ] [ cad? ] [ ure ] [ co?rafi ] [ verg ] [ irade ] [ idari ] [ maa? ] [ tika ] [ maa ] [ fel ] [ hat ] [ hatt-? hümayun ] [ bur ] [ areket ] [ deme ] [ mat ] [ çan ] [ r va ] [ tor ] [ hak ] [ dirili ] [ meden ] [ kurt ] [ medeni ] [ taky ] [ ela ] [ fad ] [ töre ] [ vir ] [ yardym ] [ ?eyh ] [ eyh ] [ teri ] [ iltizam ] [ arzu ] [ esen ] [ frans ] [ lis ] [ iller ] [ h?m ] [ tat ] [ can ] [ ciy ] [ vatan ] [ at k ] [ tasar ] [ eba ] [ mehmet ali ] [ medeniyet ] [ nazyr ] [ a an ] [ zara ] [ vala ] [ karl ] [ osmanly devleti ] [ bat? ] [ bat ] [ yard ] [ takym ] [ nam ] [ hare ] [ dük ] [ kanunlary ] [ sevi ] [ vat ] [ ker ] [ rsa ] [ ali pa_a ] [ re_it pa_a ] [ ruha ] [ parat ] [ ebiyat ] [ rok ] [ ail ] [ baa ] [ anemi ] [ biyat ] [ adet ] [ dam ] [ t n ] [ y l ] [ r za ] [ k ta ] [ ca??ndan ] [ dokunulmamas?n? ] [ i ne ] [ a r ] [ ati ] [ ans ] [ arm ] [ anzim ] [ tarm ] [ assa ] [ yenile?me hareketleri ] [ tas ] [ yenile?me ] [ ?eyhülislam ] [ ileler ] [ ?ah ] [ kavalal? ] [ kavalal ] [ imparator ] [ leke ] [ serbest ] [ oku ] [ vatanda? ] [ vatanda ] [ hila ] [ teb ] [ t h ] [ t a ] [ yay?n ] [ sla ] [ cümle ] [ sona ] [ rmi ] [ ahab ] [ slar ] [ sam ] [ edebiyaty ] [ düve ] [ resmen ] [ yeti ] [ sek ] [ ilik ] [ cady ] [ t t ] [ tim ] [ dul ] [ l m ] [ y la ] [ as? ] [ tiz ] [ mahmut ] [ geri ] [ olmak ] [ gin ] [ saa ] [ atlar? ] [ bey ] [ ay?n ] [ a z ] [ müsadere ] [ ifade ] [ sen ] [ t f ] [ kavala ] [ amil ] [ sdik ] [ an t ] [ kım ] [ adl ] [ eyhülislam ] [ ısı ] [ hım ] [ yıl ] [ leb ] [ ayı ] [ sağ ] [ adi ] [ tini ] [ amin ] [ dis ] [ t i ] [ isin ] [ rlik ] [ ami ] [ yas ] [ disi ] [ emek ] [ mis ] [ ar ı ] [ al m ] [ tif ] [ maz ]
