Türkiye
Türkiye
Türkiye; Birinci Dünya Sava??ndan sonra topraklar?n?n büyük bir ço?unlu?u kaybederek tarihe kar??m?? olan Osmanl? ?mparatorlu?unun yerine, bir milli mücadele olan Kurtulu? Sava??ndan sonra kurulan ve cumhuriyet yöneltilen devlet. Yüzölçümü 767.110 kilometrekare, nüfusu 27.754.820 dir. Ba??ehri Ankarad?r 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyetin ilan edilmesi ile kurulmu?tur .Kurucusu ve ilk Cumhurba?kan?, Büyük Atatürktür. CO?RAFYA: Türkiye topraklar?n?n bir bölümü Avrupa da Trakya ad?n? alan bölgeden, öbür bölümü, Asyada Anadolu yar?madas?ndan meydana gelmi?tir. Trakyada bulunan topraklar?n yüzölçümü 23.485 kilometrekare, Anadolu topraklar?n?n yüzölçümü 743.643 kilometrekaredir. Türkiye nin en güneyi (Hatay ilinin güney s?n?r? 35°, 29 ve en kuzeyi (Sinop yak?nlar?nda ?nceburun) 42°, 06 kuzey enlemindedir. Greenwich ba? meridyenine göre bat?da (?mroz adas?n?n Avlaka burnu) 25°, 39 do?u boylamdan, do?uda (Kars ilinin Türkiye - ?ran - Ermenistan s?n?r?n?n birle?ti?i yer) 44° 47 do?u boylama kadar uzanmaktad?r. Genel görünü?ü ile bir dikdörtgen ?eklindedir.
Türkiye, karadan Avrupada Bulgaristan ve Yunanistanla, Asyada Suriye, Irak ,?ran ve Sovyetler Birli?i ile; denizden ise kuzeyde Karadeniz, Bat?da Ege denizi, güneyde Akdenizle çevrilmi?tir. Kara s?n?rlar?n?n uzunlu?u 2.631 (Bulgaristan 200, Yunanistan 204 Suriye 789, Irak 378, ?ran 470, Sovyetler Birli?i 590) kilometre deniz s?n?rlar?n?n uzunlu?u 5.483 kilometredir.
YÜZEY ?EK?LLER?: Türkiyenin ortalama yükseltisi 1.132 metredir. Türkiye yüzölçümünün % 53 ü ortalama olarak 1.000 - 2.500 metre yükseltidedir. Yüzölçümünün % 10 kadar? ise, yükseltisi 250 metreden daha alçak olan yerlerdir. Türkiye, ayn? zamanda çok
engebeli bir ülkedir: Kuzey ve güneyden yüksek kenar da?larla çevrelenmi? ve ortas? bas?k ve bat?dan do?uya gidildikçe yükseltisi artan bir plato görünümündedir. Bu iç platonun yükseltisi, ?ç Anadolu Bölgesinde 1.000 metre kadard?r. Fakat do?uya gidildikçe artarak 2.000 metreye eri?ir. Do?u yönünde, kenar da?lar?n da yükseltisi artar. Do?u-Bat? yönünde uzanan kuzey ve güney kenar da?lar?n?n, bat?ya yakla?t?kça yükseltileri azal?r. Büyük da? s?ralar?, Do?u Anadoluda Erzurum Erzincan aras?nda ve iç bat? Anadoluda birbirlerine yakla?arak iki dü?üm meydana getirirler. Buna kar??l?k, da? s?ralar? Do?u Anadolu platolar?nda, ?ç Anadolu ve Ege çukur ovalar?nda üç yer de birbirlerinden uzakla??rlar.
Kuzey Anadolu yüzey ?ekilleri Da?l?k bir bölge olan Kuzey Anadoluyu kaplayan da?lara Kuzey Anadolu da?lar? ad? verilir. Bu da?lar, do?udan bat?ya do?ru alçalan s?ralar meydana getirirler ve k?y? boylar?nca devam ederler. ?lk s?ra k?y?y? yak?ndan takip eder ve baz? yerlerde yamaçlar denize dalar. Bu sebeple Kuzey Anadoluda bir ?erit gibi uzanan k?y? ovalar? bulunmaz. Yaln?z büyük küçük akarsu a??zlar?nda delta ovalar? yerle?mi?tir. Bu s?rada do?uda Rize da?lar? (Kaçkar da?? 3.937 m) ortada Canik da?lar? bat?da ?sfendiyar da?lar? gibi da?lar vard?r. ?kinci s?ra da?lar aras?nda, do?udan bat?ya do?ru Mescid, Kop, Ilgaz, Köro?lu da?lar? yer al?r. Bu ikinci s?ra da?lar, yer yer ?rmaklar?n meydana getirdi?i ovalarla kesilmi? durumdad?r. Kuzey Anadolu da?lar?, yurdun iç bölümlerini deniz etkisinden uzakla?t?r?r. Geçitleri fazla de?ildir. Kuzey Anadolu da?lar? Avrupan?n genç da?lar?n?, Asyan?n genç da?lar?na ba?layan bir köprü durumundad?rlar.
Güney ve Güneydo?u Anadolu yüzey ?ekilleri: Bu bölgeler de da?l?k bölgelerdir Anadolu yu güneyden çeviren ve Do?u Anadolunun güney kenar da?lar?n? da meydana getiren da?lara, genel bir adla Toros da?lar? ad? verilir. Bu duruma göre Toroslar, bat?da Rodos adas?n?n kar??s?nda Dalaman çay?nda ba?lar ve ?ran topraklar?na kadar uzan?r. Bat?, Orta ve Güneydo?u Toroslar? olmak üzere üçe ayr?l?rlar. Bat? Toroslar, Antalya körfezinin bat?s?nda ve do?usunda yer al?rlar. Körfezi iki yandan çevirerek kuzeyde birbirlerine yakla??rlar ve birbirleriyle kar???rlar. Burada Göller Bölgesi denen engebeli bir alan meydana getirirler. Orta Toroslar, Adana ovas?n?, bat?, kuzey ve do?udan çevirirler. Güneydo?u Toroslar?, ?skenderun körfezinin güneyinden ba?larlar, Mara? yak?nlar?na sokulurlar, içbükey taraf? güneye bakan bir yay çizerek Van gölünün güneyindeki Hakkari da?lar?na var?rlar.
Bat? Anadolu Yüzey ?ekilleri: Buran?n yüzey ?ekilleri, Ege Bölgesi ve ?ç bat? Anadolu Bölgesi olmak üzere iki bölümde incelenir. Ege Bölgesi Do?u bat? do?rultusunda uzanan ve k?y?ya dikey inen da? s?ralar? ile bu s?ralar aras?nda kalan ayn? do?rultudaki oluk vadilerden ve bu vadilerin tabanlar?nda yerle?mi? olan ovalar meydana gelmi?, yükseltisi az olan bir bölgedir, iç bat? Anadolu ?çbat? Anadolu Bölgesini Ege Bölgesinden ay?ran bir e?ik durumundad?r. Burada güneydo?u-kuzeybat? do?rultusunda da? dizilerine ve düzlüklere rastlan?r.
Marmara Bölgesi yüzey ?ekilleri: Bu bölgenin yüzey ?ekilleri çe?itlidir. Anadolu yakas?nda Kuzey Anadolu da?lar?n?n kollar? uzan?r. Da? s?ralar?n?n aras?ndaki çukurluk alanlar, verimli ovalar alan?d?r. Do?u Trakya bölümün de ise, yükseltileri az tek da?lar görülür, oval?k alanlar halindedir.
?ç Anadolu yüzey ?ekilleri: ?ç Anadolu, çevresindeki yüksek bölgelere göre, ortalama yükseltisi 1.000 - 1.200 metre olan düzlükler alan?d?r. Bu düzlü?ün baz? yerleri oval?k ve çukur alanlard?r; bat? yerlerinde de yer yer tel da?lar yer al?r.
Do?u Anadolu yüzey ?ekilleri: Bu bölge, Türkiyenin en yüksek ve engebeli bölgesini içine al?r. Ortalama yükseklik. 2.000 metre civar?ndad?r. Bura da s?rada?lar, tek tek da?lar, üzerinde da?lar oturmu? yüksek yaylalar, akarsu vadilerinde yüksek ovalar gibi çok çe?itli yüzey ?ekilleri yer al?r.
KIYILAR: Türkiye, Karadeniz Ege denizi, Akdenizle çevrelenmi?tir. Kuzeybat?da Marmara denizi, büyük bir göl gibi, topraklar?m?z aras?nda bir iç denizdir. K?y?lar?m?z?n uzunluklar? ?unlard?r : Karadeniz k?y?s? 1.546 kilo metre, Marmara k?y?s? 947 kilometre Ege k?y?s? 2.377 kilometre, Akdeniz k?y?s? 1.560 kilometre. K?y?lar?n genel toplam? 6.430 kilometredir.
Karadeniz k?y?lar? : Da?lar deniz paralel olarak uzand?klar?ndan, Karadeniz k?y?lar? az girintili ç?k?nt?l?d?r. K?y?lar genel olarak yüksektir. Baz? yerlerde alçak delta ovalar? meydana gelmi?tir. K?y?lar do?uda geni? bir yay çizerek bir girinti bat?da ise bir ç?k?nt? meydana getirmektedir.
Marmara k?y?lar? : Marmaran? Trakya bölümü düzdür. Anadolu k?y?la ise, girintili ç?k?nt?l?d?r. Burada karaya oldukça sokularak bir girinti meydana getiren ?zmit körfezi, Gemlik körfezi, Erdek ve Band?rma körfezleri vard? Burada ayn? zamanda Samanl? ve Kap da? yar?madalar? da meydana gelmi?ti Marmara denizi, ?stanbul bo?az? Karadenize Çanakkale bo?az? ile Ege denizine aç?l?r. Bu iki bo?az da, önemli deniz yollar? durumundad?r.
Ege k?y?lar?: Ege denizi k?y?lar?n girinti ve ç?k?nt?lar? pek çoktur. Burada, da?lar k?y?lara dik olarak uzanm??t?r ve zamanla çökmeler olmu?tur. Bu sebeplerle Ege denizi k?y?lar?, Anadolu yar?madas?n?n en çok girintili ç?k?nt?l? k?y?lar?n? meydana getirir. Burada, Karaburun, Bodrum ve Marmaris yar?madalar? gibi ç?k?nt?lar ve Çandarl?, ?zmir, Ku?adas?, Mandalya, Kerme körfezleri gibi girintiler yer al?r. Bu k?y?lar?n en i?lek liman?, ?zmirdir.
Akdeniz k?y?lar?: Bu k?y?lar da Karadeniz k?y?lar? gibidir. Burada da da?lar, k?y?ya paralel olarak uzand?klar?ndan girinti ve ç?k?nt?lar? fazla de?ildir. Korunurlu limanlar burada da bulunmaz. Orta Toroslar?n uzant?s?na uygun olarak Ta?eli platosu ve Teke yar?madas?, iki büyük ç?k?nt? meydana getirmektedir. Bunlar aras?nda büyük Antalya körfezi ve daha do?uda Mersin ve ?skenderun körfezi yer al?r. Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin birle?ik deltalar? önünde büyük bir k?y? ovas? görülür.
?KL?M : Türkiyenin ikliminde üç esas sebep rol oynar : a - Co?rafya konumu: Türkiye, dünya üzerinde sup tropikal bölge de bulunmaktad?r. Bu sebeple Türkiye de s?cakl?k, daha kuzeyde bulunan ülkelere göre daha fazlad?r. K??lar, genel olarak daha ?l?man, yazlar daha s?cak geçer. Yaz?n kurak kuzey rüzgarlar?n?n, k???n ya??? getiren bat? rüzgarlar?n?n etkisi çoktur, b) - Kara ve deniz da??l???: ?ki yar?m adadan meydana gelmi? olan Türkiye, genel olarak çevresindeki denizlerin büyük etkisi alt?nda kal?r. Denizler, Türkiye için bir s?cakl?k kayna??d?r. Ayn? zamanda, yar?mada olmas?n?n özelli?i,ya????n artma oran?nda da etkilidir, c) - Yüzey ?ekilleri ve yükselti: Yüzey ?ekilleri de iklimde önemli rol oynar. Kuzey ve güneyde k?y?lara paralel uzanan kenar da?lar?, deniz ikliminin daha içerlek bölgelere girmesine engel olur. Günlük ve mevsimlik s?cakl?k farklar?, k?y?larda daha az oldu?u halde, içerideki bölgelerde daha fazlad?r. Da?lar?n bu durumu, ya???a da etkilidir. ?çerdeki k?s?mlarda ya??? oran? dü?üktür. Kuzey ve güney k?y?lar?ndaki bu duruma kar??l?k Ege ve Marmara denizleri bölgelerinde durum de?i?iktir. Ege denizinde da?lar k?y?ya dik olarak uzand?klar?ndan, bu bölgelerde deniz etkisi çok içerlere kadar uzan?r. Fakat, daha içerde kalan bölgelerde, yükselti durumun. da?lar?n denize olan uzakl?k ve yak?nl?klar?na göre, iklim çe?itleri kendini gösterir.
?klim tipleri ve bölgeler : ?klimde etkili olan bu sebepler, Türkiyede de?i?ik iklim tipleri ve iklim bölgelerinin meydana gelmesi sonucunu do?urmu?tur. Türkiyede ba?l?ca üç esas iklim tipi vard?r: a - Akdeniz iklimi: Bu iklim tipi, Akdeniz k?y?lar?, Ege k?y?lar? ve Marmara Bölgesinin bir bölümünde görülür. Akdeniz ikliminde yazlar s?cak olur. Y?l?n en s?cak ay?n?n ortalamas? baz? yerlerde 28° ye kadar ula??r. K?? ?l?k geçer. En so?uk ay?n ortalamas? 5-100 aras?ndad?r. Bu duruma göre y?ll?k s?cakl?k fark?, 17-20° aras?ndad?r. Y?ll?k ya??? miktar?, ortalama derecede ve 50-80 santimetre aras?ndad?r. Yaz mevsimi hemen hemen kurak geçer. As?l ya??? mevsimi k??t?r, b - Do?u Karadeniz iklimi: Do?u ve Orta Karadeniz k?y?lar?nda görülür. Bu iklim tipinde yazlar, Akdeniz iklimine göre daha az s?cak geçer. En s?cak ay?n ortalamas? 24° yi geçmez. K??lar, Akdeniz iklimine göre, daha so?uktur. En so?uk ay?n ortalamas? 6-7° dir. Y?ll?k ya??? oran? fazlad?r. Sinop ve Samsun aras?ndaki k?y? ?eridinin d???nda ya???, hemen her yerde bir metreden fazlad?r. Ya??? oran? do?uya gidildikçe artar. Rizede 2,5 metreyi bulur. Ya???, mevsimlere göre düzenli da??lm??t?r, hemen her mevsim, e?it oranda ya??? al?r. Bununla beraber en az ya?mur baharda, en çok ya?mur sonbaharda dü?er, c- ?ç k?s?mlar?n karasal iklimi: Do?u ve Güneydo?u Anadolu ile iç anadoluda görülür. Böylece Anadolu (Trakya da buna dahildir), Deniz etkisinden oldukça az faydalanan geni? bir iklim tipini gösterir. Bu iklimde k??lar so?uk, yazlar s?cak geçer. Y?ll?k s?cakl?k fark? fazlad?r (çoklukla 20° den fazlad?r). Fakat bu karasal iklim, Anadolunun her taraf?nda ayn? de?ildir.
K?? so?uklar?, ?ç Anadolu dan kuzey do?u platolar?na gidildikçe artar.Yaz?n s?cakl?k oran? ise, Güneydo?u Anadolu yörelerinde çok artar. Türkiyenin en so?uk bölgeleri de Erzurum ve Kars platosudur. Buralarda toprak k???n süreli olarak kar ile kapl?d?r. Buralarda en ya???l? mevsim yaz, en kurak mevsim de k??t?r.
Bitki topluluklar? : Türkiye nin bitki topluluklar?, iklim tiplerine göre de?i?iklik gösterir. Akdeniz Bölgesi, ya????n az olmas? sebebiyle, orman geli?imine elveri?li bir bölge de?ildir. Bu sebeple burada ormanlar, ancak ya????n artt??? da? yamaçlar?na çekilmi? durumdad?r. Daha alçaklarda ise kurakl??a uymu?, küçük ve sert toprakl? zeytinlik ve kurakç?l me?eler bulunur. Bunlar?n d???nda bu bölge bitkilerinin tipik örne?i, maki ad? verilen bodur a?açlardan ibaret kal?r. Karadeniz Bölgesi, ormanlar?n geli?imine uygun olan bir bölgedir. Bu sebeple, ya????n çok oldu?u Karadeniz yöreleri, s?k ormanlarla kapl? yörelerdir. Bu ormanl?k yörelerin d???nda k??lar? yapraklar?n? döken a?açlar, geni? alan kaplarlar. ?ç bölümlerde bulunan bitki topluluklar? ise, step lerde bulunan bitki topluluklar?n? içine al?r. Burada, yaz ve k?? aras?ndaki s?cakl?k fark?n?n fazla olmas?, ya????n az olmas?, buna kar??l?k buharla?man?n (yazlar? s?cakl??? sebebi ile) fazla olmas?, kurakç?l, seyrek bir ot toplulu?unun meydana gelmesi sonucunu do?urmu?tur. Bunlar?n d???nda a?aç topluluklar?, ya???a daha fazla u?rayan da? yamaçlar?nda yer al?r. Bunlarda da çoklukla i?ne yaprakl? a?aç topluluklar?na rastlan?r.
AKARSULAR : Türkiyede bir çok akarsu vard?r. Bunlar da?lar?n da??l?? durumundan ve Türkiye nin genel olarak iki yar?madadan meydana gelmi? olmas?ndan oldukça k?sad?rlar. Sular da her zaman devaml? akmaz, Düzensiz bir rejim içindedirler. Akarsular?n ço?u, karlar?n eridi?i bahar aylar?nda ta?arlar. Yazlar? ise, ya????n azl???ndan ve buharla?man?n çoklu?undan sular çok azal?r, hatta küçük olan baz? akarsular, bütün bütün kurur. K??lar? kar ?eklinde ya??? alan Do?u Anadolu Bölgesi akarsular? ise, k??lar? bile sular? az olan akarsulard?r. Akarsular?n ço?unun kaynaklar? yüksektedir; buna kar??l?k boylar? da k?sa oldu?undan yava? akmak imkan?n? bulamazlar.
Türkiyenin akarsu havzalar?, akarsular?n, sular?n? bo?altt?klar? denizlere göre de?i?iktir. Bunlar aras?nda, Karadeniz, Akdeniz, Ege denizi, Marmara ve Basra körfezi havzalar? ile, sular?n? hiç bir denize bo?altmayan kapal? bir havza Türkiyenin akarsu havzalar?n? meydana getirmektedir.
Karadenize dökülen akarsular : Do?u Karadeniz Bölgesinin en önemli akar suyu Çoruhtur. Bundan ba?ka Karadeniz Bölgesinde bulunan ?rmaklar?m?z aras?nda Ye?il?rmak ve K?z?l?rmak yer al?r. K?z?l?rmak, nehirlerimizin en uzunudur. K?z?lda?dan ç?kar, Sivastan geçer, Kayseriye yakla?arak. ?ç Anadolu da büyük bir yay çizer ve büyük bir delta meydana getirerek Karadenize dökülen Sakarya, ülkemizin ikinci büyük nehridir.
Marmaraya dökülen akarsular : Bunlar Anadolu yakas?ndan gelirler. Bunlar?n içinde en önemlisi Susurluktur. Bu su, çe?itli akarsular?n da içine alarak Marmaraya dökülür.
Egeye dökülen akarsular : Bu bölgede oldukça uzun ve çok akarsu, Ege denize dökülür. Gediz, Küçük Menderes, Büyük Menderes ve daha ba?ka irili ufakl? akarsularla Trakyada bulunan Meriç, önemli akarsulard?r.
Akdenize dökülen akarsular : Bu bölge içindeki akarsular aras?nda özellikle Göksu, Ceyhan, Seyhan önemlidir. Bunlar, Toroslar?n önünden Akdenize ilerleyerek çok verimli ve geni? bir alan meydana getirirler.
Basra körfezine dökülen akarsular.Bunlar, Türkiye topraklar?ndan do?an en uzun akarsulard?r. F?rat, Karasu ve Murat nehirlerinin birle?mesinden meydana gelir. Diclede Zab. Batman ve Boton sular? al?r. Bu iki nehir de güneyde s?n?rlar?m?zdan ç?karak Irakta ?attülarap nehrini meydana getirirler ve Basra körfezine dökülürler.
Hazar denizine dökülen akarsular : Hazar denizine bir kaç akarsu dökülür ise de, bunlar?n içimde en önemlileri Aras ?rma??d?r. Bunun da en önemli kolu Arpaçay d?r.
GÖLLER?M?Z : Memleketimizde, irili ufakl? pek çok göl bulunmaktad?r. Bunlardan en büyü?ü Van gölüdür. Yüzölçümü 3.764 kilometrekaredir. Yüzeyi denizden 720 metre yüksekliktedir. Derinli?i 100 metreyi geçer. D??ar?ya su göndermez, bu sebeple suyu tuzludur. Tuzluluk oran? binde 20 kadard?r. Bu tuzlar?n büyük bir k?sm?n? da soda meydana getirir ve göl suyuna ac? bir tat verir. Bu sebeple Van gölünde bal?k ya?amaz. Ancak, akarsular?n göle döküldü?ü yerlerde bal?k görülür. Gölün sular? yaz?n kabar?r ve k???n alçal?r. Koçhisar gölü ad? alt?nda tan?nan Tuz gölü, ülkemizin ikinci büyük gölüdür. Yüzölçümü 1.620 kilometrekaredir. Kurak bir bölgede bulundu?u için derinli?i azd?r, hatta yazlar? oldukça daral?r ve çevresinde bir tuz tabakas? meydana gelir. Üçüncü büyük gölümüz, Bey?ehir gölüdür. Van ve Tuz gölüne oranla daha az yer kaplar. Çok su al?r ve fazla sular?n? Su?la gölüne ak?t?r. Biraz daha ufak olan E?ridir gölü, ortas?ndan ikiye ayr?lm?? gibidir. Sular? tatl?d?r. Burdur gölü ile Ac? gölün sular? ise tuzludur.
Bunlardan ba?ka, Marmara Bölgesinde bulunan göllerimiz vard?r, iznik gölü Ulubat ve Manyas gölleri. Sapanca gölü bu çevrenin önemli göllerindendir.
TAR?H : Birinci Dünya Sava?? yenilgisinden sonra imzalanan Sevr antla?mas? ile Osmanl? ?mparatorlu?u alt? yüz y?la varan tarihi kapatm??t?r. Türk yurdunun, dü?man sald?r?s? ile kar?? kar??ya kalmas? üzerine, Türk milleti hürriyetini ve ba??ms?zl???n? kazanmak için Milli Mücadelesine ba?lam??t?r. Büyük Atatürkün 19 May?s 1919 da Samsunda Anadolu topraklar?na ayak basmas? ile ba?layan bu mücadele, pek zor ?artlar içinde ve pek güç geçmi?, 9 Eylûl 1922 de dü?man ordular?n?n Akdenize sürülmeleri ile, Türk ordusunun ve Türk milletinin zaferi ile son bulmu?tur. Kurtulu? Sava??n?n kazan?lmas?ndan sonra Mudanya mütarekesi imza edilmi?, 24 Temmuz 1924 tarihinde imza edilen Lozan antla?mas? ile de kurtulu? Sava?? ve Türk milletini ba??ms?zl?k mücadelesi, dünya milletleri taraf?ndan kabul edilmi?tir.
Kurtulu? Sava??n? Osmanl? ?mparatorlu?u ile ilgisi olmadan Türk milleti ad?na yöneten Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti nin hukuki durumuna daha gerçek bir anlam vermek dü?üncesi ile Büyük Atatürkün önderli?ine yap?lan çal??malar sonucu da 29 Ekim1923 günü, cumhuriyet ilan edilmi?tir.Milli Mücadelenin önderli?ini yapan Büyük Mustafa Kemal, Cumhuriyetin ilan edildi?i gece, Türkiye Cumhuryetinin ilk cumhurba?kanl???na seçilmi?tir.
Cumhuriyetin ilan edilmesi ile ba?layan bu yeni mücadelede, Türk milletini daha hür daha medeni k?lmak ça?da? medeniyet seviyesine ula?t?rmak için ,yeni yeni kanunlar kabul edilmi? yeni müesseseler kurulmu? ve Atatürk Devrimleri meydana gelmi?tir.
Saltanat?n kald?r?lmas?na ra?men (1 Kas?m 1922), ?stanbulda halife oldu?u halde bir hükümdar gibi hareket etmekten çekinmeyen Abdülmecit Efendinin hareketleri kar??s?nda, 3 Mart 1924 tarihinde halifeli?in kald?r?lmas?na karar verilmi? ve Osmanl? hanedan? s?n?r d??? edilmi?tir. Ayn? gün Büyük Millet Meclisinde kabul edilen bir kanun da gericili?in ve irtican?n bir kayna?? durumunda olan medreseler kapanm?? tek bir ö?retimin uygulanmas? kabul edilmi?tir.
Bu y?llar içinde Do?u Anadoluda yap?lmakta olan devrimler aleyhine bir ayaklanma ba? göstermi?, 11 ?ubat 1925 tarihinde ?eyh Saitin ba?kald?rmas? ile meydana gelen bu hareket, genç cumhuriyet kuvvetlerinin ba?ar?s? ile son bulmu?tur.
Atatürk bir taraftan memleketin çe?itli dertleri ile didi?irken, bir taraftan da devrimlerini uygulamak yolundaki çal??malar?na devam etmi?tir.
25 Kas?m 1925 ten itibaren medeni k?yafet kabul edilmi?, 30 Kas?m 1925 kabul edilen bir kanunla tekke ve ziyaretler kapat?lm??, 26 Aral?k dan itibaren de milletleraras? saat ve takvim bizde de uygulanmas?na ba?lanm??t?r, 17 ?ubat 1926 tarihinde kabul edilen Medeni Kanun ile Türk vatanda?lar?n?n medeni Türk toplumundaki durumu, Bat? medeniyetindeki gibi belirli ve medeni bir ?ekil alm??t?r .
24 May?s 1928 de milletleraras? rakamlar kabul edilmi?, 3 Kas?m 1928 den itibaren de Latin alfabesinin uygulanmas?na geçilmi?tir. Bundan sonra yap?lan devrim hareketleri ile Türkiye Cumhuriyeti Bat? anlam?na bir cumhuriyet olma özelli?i kazanm??t?r.
Türk Milletini ça?da? medeniyet seviyesine ula?t?rmak yolunda devam eden bu çabalar?n yan? s?ra, yurtta sulh, cihanda sulh anlay??? içinde anla?malar?na güvenilir bir devlet olmam?z yolundaki çal??malar devam etmi?tir. 9 ?ubat 1934 de imza edilen Balkan antla?mas?, Bo?azlar konusunda yeni kararlar?n kabul edildi?ini gösteren Montrö antla?mas?, 10 Temmuz 1937 de imza edilen Sadabad Pakt?, Hatay?n bar?? yollar? içinde anavatana kat?lmas? bu çal??malar?n örnekleridir.
15 y?la varan Cumhurba?kanl??? zaman?nda Büyük Atatürk, yap?lan bütün tedavilere ra?men, yakaland??? hastal?ktan kurtulamam?? ve 10 Kas?m 1938 günü, ebediyen aram?zdan ayr?lm??t?r.
11 Aral?k 1938 de Büyük Millet Meclisi, ?smet ?nönünü ?kinci Cumhurba?kanl???na seçmi?tir. ?smet ?nönünün Cumhurba?kanl???n?n ilk y?llar?, bütün dünyada, ?kinci Dünya Sava??n?n ç?k?? ve ?iddetle devam edi? y?llar?na rastlar. ?smet ?nönü, bu büyük sava??, hür ve demokratik milletler saf?nda geçirmemiz ve büyük sava? tehlikesini yurdumuza s?çratmamam?z için durmadan didinmi?, böylece Türkiye, ?kinci Dünya Sava??n?, sava?a kat?lmadan geçirmi?tir.
1945 y?l?nda Dünya Sava??n?n son bulmas? üzerine, Türkiye, bir taraftan Miletler Cemiyetinin yerine daha büyük bir küvetle kurulmakta olan Birle?mi? Milletlere üye olmu?, bir taraftan da, ülkemizdeki tek partili demokrasiye son vermek ve ülkeyi, çok partili rejim içinde ve demokratik bir düzende yönetebilmek için, bu hayat?n gereklerini yerine getirme?e ba?lam??t?r. Bu sebeple, 1945 y?l?ndan itibaren, Cumhuriyet Halk Partisinden ba?ka siyasi partilerin kurulmas?na müsaade edilmi?, bu yolla kurulan partiler, yap?lan seçimlere kat?lm??lard?r. 14 May?s 1950 tarihinde yap?lan genel seçimlerde, Cumhuriyet Halk Partisi, Büyük Millet Meclisindeki ço?unlu?u, yeni kurulmu? olan Demokrat Partiye devretmi?, bu sebeple de iktidar, Cumhuriyet Halk Partisinden, Demokrat Partiye geçmi?tir. Türkiyenin üçüncü Cumhurba?kanl???na, Demokrat Partinin lideri olan Celal Bayar getirilmi?tir.
Demokrat Parti iktidar?, ilk y?llar?nda ülkede yeni bir düzen kurma?a çal??m?? ve yap?lan 1954, 1957 seçimlerinde Büyük Millet Meclisinde ço?unlu?u muhafaza ederek, iktidarda kalmas?n? bilmi?tir. Ancak, özellikle 1957 y?l?ndan sonra, Demokrat Parti yöneticilerinin, ülkede tak?nma?a ba?lad?klar? tav?r, plans?z ve hesaps?z para harcamalar?n çe?itli suiistimallerin sonucu meydana gelen büyük ekonomik kriz, Türkiyede çok iyi niyetlerle ba?lam?? bulunan demokratik düzen içinde ya?ama çabas?na gölgeler indirme?e ba?lam??t?r. Bu sebeple, Demokrat Parti iktidar?na kar?? muhalefet artm??, buna kar??l?k, Demokrat Parti yöneticileri taraf?ndan ç?kar?lan yeni kanunlarla, çe?itli demokratik ve bilimsel müesseseler, kay?tlar alt?nda al?nma?a ba?lam??t?r.
??te bu sonu gelmez gidi?in bir sonucu olarak, 27 May?s 1960 günü, Türk Silahl? Kuvvetleri, memlekette bir karde? kavgas?na meydan vermemek için, Demokrat Parti iktidar?na son vermi?, Türkiyeyi, normal hukuk düzeni kurulmas? ?artlan haz?rlanana kadar, Milli Birlik Komitesi kanal? ile yöneltme?e ba?lam??t?r. Bir taraftan da, on y?ll?k iktidarlar? s?ras?nda, Demokrat Parti yöneticileri ve Demokrat Parti ad?na çal??m?? olanlar, yapt?klar? bütün kanunsuz i?lerinin Türk yarg? heyeti kar??s?nda hesaplar?n? verebilmek için, Yüksek Adalet Divan? kurulmu? ve bu büyük siyasi davalara, Yass? ada da bak?lm??t?r. Demokrat Parti yöneticileri, Türk kanunlar? kar??s?nda suç olan bu fiilleri sonucu, çe?itli cezalara çarpt?r?lm??lard?r. Beri taraftan, Milli Birlik Komitesi yeni bir Anayasa düzenlenmesi için gerekli olan her ?eyi yapm??, bu yeni anayasam?z, 9 Temmuz 1961 tarihinde halkoyuna sunularak kabul edilmi?, 15 Ekim 1961 de yap?lan genel seçimlerden sonra da, Milli Birlik idaresi fiilen son bularak, Türkiyede yeniden, demokratik düzene önem veren, kanunlar? ve anayasay? ön planda tutan bir hükümet kurulmu?tur.
İlgili etiketler
[ ada ] [ co?rafya ] [ dünya ] [ devlet ] [ din ] [ halk ] [ nerededir ] [ osmanl? ] [ türk ] [ türkiye ] [ ?ehir ] [ nerdedir ] [ bilimsel ] [ avrupa ] [ mevsim ] [ oyun ] [ yunan ] [ sava? ] [ erzurum ] [ hukuk ] [ kanun ] [ ankara ] [ ???n ] [ yunanistan ] [ rap ] [ ceza ] [ silah ] [ hastal?k ] [ bitki ] [ yaz? ] [ gösteri ] [ a?aç ] [ ses ] [ denizler ] [ evrim ] [ kör ] [ bahar ] [ istanbul ] [ gök ] [ dahi ] [ besin ] [ me?e ] [ devrim ] [ koç ] [ kaynak ] [ ikinci dünya sava?? ] [ a??z ] [ anal ] [ efe ] [ toplum ] [ kale ] [ saat ] [ orman ] [ bilim ] [ isa ] [ ruh ] [ nur ] [ akarsu ] [ bar?? ] [ cam ] [ cumhurba?kan? ] [ nehir ] [ akdeniz ] [ kurtulu? sava?? ] [ göl ] [ deniz ] [ ?rmak ] [ bitkiler ] [ iran ] [ abd ] [ tuz ] [ muz ] [ bira ] [ pakt ] [ kurucu ] [ birlik ] [ bal?k ] [ manyas ] [ asma ] [ s?cakl?k ] [ latin ] [ izmit ] [ izmir ] [ sivas ] [ adana ] [ karadeniz ] [ sebebi ] [ mersin ] [ samsun ] [ antalya ] [ kayseri ] [ mara? ] [ demokrasi ] [ antla?ma ] [ iskenderun ] [ köro?lu ] [ hükümdar ] [ milli mücadele ] [ türk silahl? kuvvetleri ] [ osmanl? imparatorlu?u ] [ uzunluk ] [ 110 ] [ aylar ] [ takvim ] [ ekonomi ] [ evren ] [ meridyen ] [ asm ] [ sunu ] [ tedavi ] [ alet ] [ kuvvet ] [ k?z?l ] [ mevsimler ] [ karsular? ] [ atatürk ] [ sava ] [ rmak ] [ ehir ] [ ila ] [ karsular ] [ osmanl ] [ mara ] [ rklar ] [ sait ] [ yarg ] [ siyasi ] [ hatay ] [ karasal iklimi ] [ karasal iklim ] [ fen ] [ s?ra da?lar ] [ aban ] [ s?ras? ] [ tuzluluk oran? ] [ susurluk ] [ gaz ] [ osman ] [ ova ] [ tuzluluk oran ] [ bitki topluluklar? ] [ bölge ] [ ismet inönü ] [ a?açlar ] [ güç ] [ arp ] [ çeri ] [ abdülmecit ] [ van gölü ] [ bitki topluluklar ] [ s?rada? ] [ anayasa ] [ vadi ] [ körfezler ] [ atatürkün önderli?i ] [ mustafa kemal ] [ platon ] [ erzincan ] [ karasu ] [ ku? ] [ rüzgar ] [ am?n ] [ s?cakl?k farklar? ] [ akarsular ] [ s v ] [ t p ] [ z m ] [ a ac ] [ k l ] [ iklim ] [ soda ] [ di? ] [ tek da?lar ] [ ege denizi ] [ atatü ] [ civa ] [ güney ] [ atat ] [ trakya ] [ anta ] [ ?rmaklar ] [ mender ] [ ayak ] [ göller ] [ da?lar ] [ türkü ] [ kedi ] [ rmaklar ] [ 1961 ] [ güneydo?u anadolu ] [ kuzey ] [ karadeniz bölgesi ] [ marmara ] [ ye?il?rmak ] [ k?z?l?rmak ] [ dicle ] [ çanakkale ] [ hand ] [ vadiler ] [ anakkale ] [ bölgeler ] [ do?uda ] [ sapan ] [ lider ] [ arap ] [ van ve tuz gölü ] [ lozan antla?mas? ] [ sular ] [ ülkeler ] [ yüzey ?ekilleri ] [ nüfus ] [ lkeler ] [ ünlü ] [ hareket ] [ tarihi ] [ tarih ] [ yeni ] [ anlam? ] [ kas ] [ kuru ] [ göster ] [ say? ] [ ordu ] [ tay ] [ ta? ] [ para ] [ ato ] [ anlam ] [ kuvvetler ] [ ata ] [ marmara bölgesi ] [ ray ] [ vadileri ] [ vad ] [ deri ] [ has ] [ 19 may?s 1919 ] [ nil ] [ atolar ] [ bal ] [ akarsular? ] [ akdeniz bölgesi ] [ alfabe ] [ sevr antla?mas? ] [ hayat? ] [ hayat ] [ nar ] [ ni e ] [ ye?il ] [ iç anadolu bölgesi ] [ mede ] [ ?rmakla ] [ gölleri ] [ rize ] [ rmakla ] [ uygulanmas ] [ e il ] [ delta ] [ ovalar ] [ ebe ] [ karadeni ] [ anan ] [ ?rmaklar?m?z ] [ hakkari ] [ niye ] [ tuz gölü ] [ metreyi ] [ körfez ] [ kars ] [ hazar ] [ devam ] [ uygulanmas? ] [ eza ] [ dünyada ] [ ?attülarap ] [ celal ] [ medrese ] [ i il ] [ toroslar ] [ alt?n ] [ suriye ] [ do?u anadolu bölgesi ] [ pan ] [ ege ] [ oto ] [ karadeniz k?y?lar? ] [ asal ] [ yurt ] [ buhar ] [ cem ] [ buharla?ma ] [ ahi ] [ köro?lu da?lar? ] [ yaprak ] [ yönetici ] [ karadeniz k?y?lar ] [ rol ] [ karadenize dökülen akarsular ] [ derece ] [ tiren ] [ ensi ] [ ya?mur ] [ çeki ] [ bit ] [ zil ] [ enderun ] [ çe?itleri ] [ tek da? ] [ do?a ] [ i?ne ] [ mart ] [ ney ] [ marmara denizi ] [ tek da ] [ adalet ] [ enlem ] [ akmak ] [ iklimi ] [ ya? ] [ kat? ] [ iç anadolu ] [ platolar ] [ tabak ] [ tala ] [ mil ] [ çevre ] [ da? ] [ evre ] [ güven ] [ s?rada?lar ] [ ovalar? ] [ med ] [ nehirler ] [ kararlar ] [ zar ] [ örnekler ] [ rodos ] [ rnekler ] [ kula ] [ do?u anadolu ] [ önemli akarsular ] [ nehirleri ] [ klan ] [ nemli akarsular ] [ ege bölgesi ] [ zeytin ] [ sadabad pakt? ] [ boylam ] [ lek ] [ sadabad pakt ] [ üye ol ] [ odun ] [ mama ] [ ye ol ] [ ???k ] [ en son ] [ ölüm ] [ toprak ] [ çi? ] [ iklim tipi ] [ rüya ] [ hareketler ] [ koyun ] [ geçitler ] [ birle?mi? milletler ] [ yasa ] [ dem ] [ emm ] [ santimetre ] [ saf ] [ çam ] [ ban ] [ burdur ] [ gece ] [ bo?a ] [ ?art ] [ lym ] [ ?ekilleri ] [ ekilleri ] [ devre ] [ çel ] [ ni? ] [ mit ] [ çal??ma ] [ tu? ] [ s?ra ] [ ço?rafya ] [ k?? ] [ tak? ] [ lif ] [ tak ] [ a?ac ] [ dere ] [ bölgelere göre ] [ hürriyet ] [ yeri ] [ delta ovalar? ] [ paralel ] [ maki ] [ sakarya ] [ lal ] [ meme ] [ karadeniz iklimi ] [ yün ] [ anadolu ] [ ekil ] [ led ] [ kam ] [ afet ] [ delta ovalar ] [ kanunlar? ] [ medeni kanun ] [ ?ekil ] [ kanunlar ] [ ural ] [ mac ] [ ulamam ] [ ulama ] [ kuzey anadolu ] [ ikta ] [ faz ] [ lenin ] [ batman ] [ k kayna ] [ latin alfabesi ] [ adlar ] [ eyre ] [ iznik ] [ halife ] [ seyhan ] [ dökülen akarsular ] [ 1954 ] [ rnek ] [ meriç ] [ ares ] [ meri ] [ ormanlar ] [ nist ] [ akdenize dökülen akarsular ] [ okul ] [ yasam ] [ mlek ] [ bas?n ] [ olur ] [ mar ] [ türkiye toprak ] [ örnek ] [ güneydo?u ] [ ak?n ] [ toros ] [ durmu? ] [ irin ] [ mustafa ] [ durmu ] [ rakam ] [ rere ] [ ülkemizin ikinci büyük gölü ] [ hareketleri ] [ 789 ] [ usta ] [ saman ] [ ?kta ] [ far ] [ y?llar ] [ bitkileri ] [ ehirleri ] [ dünya üzeri ] [ gem ] [ demokrat parti ] [ i?ik ] [ maç ] [ ölümü ] [ kis ] [ etki ] [ alfa ] [ ekim ] [ cumhuriyet ] [ ime ] [ yaprakl? ] [ yarg? ] [ ?el ] [ yaprakl ] [ da?la ] [ ?sk ] [ mik ] [ eyhi ] [ arpa ] [ ?rk ] [ k?sa ] [ kanal ] [ genel ] [ retim ] [ 200 ] [ nehirlerimiz ] [ plan ] [ nana ] [ sec ] [ nak ] [ iç bat? ] [ ya y ] [ kara ] [ bat? anadolu ] [ f?rat ] [ geçit ] [ çoruh ] [ yüzölcümü ] [ koy ] [ gre ] [ bah ] [ yüzey ?ekiller ] [ dada ] [ bulgaristan ] [ okulu ] [ sinop ] [ kaza ] [ kararlar? ] [ çanakkale bo?az? ] [ medreseler ] [ vas ] [ atatürkün ] [ oruh ] [ greenwich ] [ gemlik ] [ sevr ] [ do?an ] [ avr ] [ kiler ] [ eren ] [ altyn ] [ ülke ] [ asya ] [ verimli ovalar ] [ lke ] [ asi ] [ nakka ] [ balyk ] [ emin ] [ divan ] [ bodrum ] [ oda ] [ çay ] [ esas ] [ ske ] [ ya?am ] [ ürat ] [ gelir ] [ atl? ] [ köprü ] [ ylk ] [ güne ] [ eko ] [ na bi ] [ metrey ] [ uht ] [ kar?? ] [ akdeniz iklimi ] [ demokratik düzen ] [ k?y? ] [ liman ] [ türkiyenin ] [ geli?im ] [ dizi ] [ rejim ] [ kaynaklar ] [ dale ] [ pal ] [ kararl ] [ krat ] [ da?lar? ] [ ya??? ] [ görünü?ü ] [ murat ] [ gediz ] [ yrmaklarymyz ] [ katy ] [ ermeni ] [ ta?eli ] [ fel ] [ ?am ] [ anlamy ] [ ince ] [ teke ] [ mütareke ] [ marmaris ] [ yrmaklar ] [ kaz ] [ plato ] [ kyyy ] [ bo?az ] [ hat ] [ nal ] [ zile ] [ havza ] [ balkan ] [ zaman? ] [ ton ] [ basra körfezi ] [ gelme ] [ hukuk düzeni ] [ ram ] [ bur ] [ areket ] [ ak?l ] [ mudanya ] [ cemiyet ] [ tabaka ] [ kavga ] [ yyllar ] [ çan ] [ arky ] [ sar ] [ reji ] [ basyn ] [ hükümet ] [ hayaty ] [ r va ] [ gölge ] [ 1945 ] [ lozan ] [ çim ] [ tor ] [ hak ] [ meden ] [ kare ] [ nüfusu ] [ yrk ] [ manda ] [ yazy ] [ kurt ] [ may?s ] [ s?k ] [ medeni ] [ menderes ] [ emo ] [ taky ] [ do?u ] [ kurtulu? ] [ kurtulu ] [ muhalefet ] [ cevre ] [ kilometre ] [ ela ] [ u?ur ] [ itleri ] [ akyl ] [ marmar ] [ karadeniz bölges ] [ anat ] [ 0 tarihi ] [ s?cakl??? ] [ burun ] [ geçitleri ] [ ?arl ] [ atly ] [ ulu? ] [ sy 2 ] [ eva ] [ vir ] [ s?ç ] [ kü? ] [ korunur ] [ ykler ] [ demokrat ] [ hasta ] [ yükselti ] [ küçük menderes ] [ ykta ] [ inci ] [ ?eyh ] [ kenar ] [ eyh ] [ ?ran ] [ teri ] [ sycaklyk farklary ] [ ehirler ] [ k???n ] [ car ] [ çil ] [ sovyetler birli?i ] [ a aç ] [ lis ] [ dikdörtgen ] [ indir ] [ iller ] [ ?eyh sait ] [ mayys ] [ tat ] [ eyh sait ] [ yapt?klar? ] [ yüksek ova ] [ kaçkar ] [ y?ll?k ya??? miktar? ] [ can ] [ gebe ] [ vatan ] [ yran ] [ k?z ] [ fazl ] [ ozan ] [ sai ] [ syrada ] [ bary ] [ talya ] [ yaz mevsimi ] [ körfezl ] [ kurak ] [ medeniyet ] [ dolu ] [ a yz ] [ lala ] [ dolu ya ] [ a an ] [ yamaç ] [ yama ] [ kaçkar da?? ] [ syç ] [ rya ] [ ysk ] [ sadabad ] [ lak ] [ y yk ] [ laton ] [ vala ] [ yaptyklary ] [ yargy ] [ künt ] [ karl ] [ imkan ] [ iktidar ] [ akarsulary ] [ kyz ] [ bat? ] [ hastal ] [ bat ] [ yzey _ekiller ] [ yzey _ekilleri ] [ syra ] [ secim ] [ aft ] [ kyly ] [ hare ] [ k z ] [ topra ] [ sy a ] [ k?s ] [ kary ] [ yrmakla ] [ koçhisar gölü ] [ bölgeleri ] [ l?nde ] [ dük ] [ ö?reti ] [ reti ] [ kanunlary ] [ birle_mi_ milletler ] [ kol ] [ sevi ] [ kerme ] [ dara ] [ hazar denizine dökülen akarsular ] [ vat ] [ ker ] [ adal ] [ yön ] [ ta_ k ] [ parat ] [ kala ] [ k n ] [ sap ] [ band?rma ] [ _eyh sait ] [ ena ] [ ehr ] [ ak?nlar ] [ elme ] [ nal? ] [ bo?azla ] [ kille ] [ illi ] [ i ik ] [ t n ] [ k sa ] [ k m ] [ ak m ] [ e in ] [ tan m ] [ r za ] [ de er ] [ k ta ] [ cize ] [ ba??ehri ] [ sonuç ] [ kilometredir ] [ körfezinin ] [ dökülürler ] [ enli ] [ asyada ] [ ka ir ] [ getirme?e ] [ i ne ] [ e?ilmi?ti ] [ a r ] [ p t ] [ arkl ] [ adalet divan? ] [ ni de ] [ alç ] [ hanedan ] [ adalet divan ] [ bölüm ] [ ati ] [ amaç ] [ ölçüm ] [ sav ] [ s?cak ] [ çal??malar? ] [ k?yafet ] [ kaplar ] [ çanak ] [ anak ] [ amaz ] [ ar da ] [ ans ] [ arm ] [ oran ] [ uzunluklar ] [ talama ] [ ulam ] [ yazlar ] [ dala ] [ yaz m ] [ tas ] [ arüs ] [ i bat ] [ aram ] [ so?uk ] [ illeri ] [ ükler ] [ ta ova ] [ ac?l ] [ düzen ] [ tuzlar ] [ leke ] [ boy ] [ birinci dünya sava?? ] [ ziya ] [ yüzölçümü ] [ dü?ünce ] [ oku ] [ ezine ] [ enis ] [ 1926 ] [ salt ] [ vatanda? ] [ ilah ] [ vatanda ] [ 29 ekim 1923 ] [ co?rafya konum ] [ teb ] [ t h ] [ t a ] [ ege denizine ] [ so?uk bölgeler ] [ kmeler ] [ sla ] [ kazan ] [ süre ] [ özelli?i ] [ sulh ] [ yurtta sulh ] [ rak? ] [ 10 kas?m ] [ 29 ekim ] [ derin ] [ kar? ] [ nide ] [ sur ] [ ceyhan ] [ ?ikl ] [ me?eler ] [ his ] [ analü ] [ iklim ce?itleri ] [ ba??ms?zl?k ] [ rmi ] [ demo ] [ hes ] [ a?ar ] [ do?ru ] [ yaprakly ] [ cumhuriyetin ilan ] [ önemli göller ] [ tip ] [ ba?ar? ] [ rady ] [ akm ] [ ar il ] [ etin ] [ slar ] [ ba?ar ] [ l iklimi ] [ tekke ] [ sam ] [ talar ] [ tula ] [ zamany ] [ attülarap ] [ iç bat ] [ kaçkar da ] [ dünya sa ] [ zeyt ] [ bey?ehir ] [ sapanca gölü ] [ sapanca ] [ devrimler ] [ zan ] [ yar?mada ] [ iklim çe?itleri ] [ rüzga ] [ çevresinde ] [ evresinde ] [ ürün ] [ yeti ] [ sek ] [ göllerimiz ] [ külle ] [ celal bayar ] [ t t ] [ bitki topluluklary ] [ ?stanbul ] [ karaden ] [ stanbul ] [ tim ] [ bo? ] [ dul ] [ egeye dökülen akarsular ] [ akka ] [ l m ] [ k p ] [ ar s ] [ ak? ] [ mu? ] [ k?y? ovalar? ] [ rakamlar ] [ gas ] [ am? ] [ ay? ] [ akdenize ] [ ad? ] [ kilo ] [ t ? ] [ azar ] [ ?ik ] [ ista ] [ sak ] [ altan ] [ dört ] [ geri ] [ adale ] [ ba?a ] [ suyun ] [ olmak ] [ saat ve takvim ] [ tis ] [ yaylalar ] [ saa ] [ ap n ] [ atatür ] [ duy ] [ bey ] [ ay?n ] [ rec ] [ a tan ] [ k yo ] [ e im ] [ konumu ] [ üü? ] [ s ?r ] [ ar ? ] [ y ön ] [ rekli ] [ adil ] [ örne?i ] [ ak c ] [ ç?k?? ] [ ilim ] [ siyasi parti ] [ do?u ve güneydo?u anadolu ] [ rne ] [ birinci dünya sava ] [ k f ] [ inli ] [ maklar ] [ kaynaklar? ] [ s s ] [ an t ] [ çük ] [ akü ] [ kım ] [ cad ] [ adl ] [ dini ] [ anı ] [ bağ ] [ ç k ] [ kül ] [ nüm ] [ karı ] [ alı ] [ ası ] [ ırk ] [ uğur ] [ nka ] [ t ı ] [ sağ ] [ dağ ] [ yağ ] [ rakı ] [ zelli ] [ tuğ ] [ balk ] [ kıl ] [ nad ] [ timin ] [ arı ] [ kar suyu ] [ adi ] [ unlu ] [ tini ] [ muğ ] [ t i ] [ isin ] [ lınde ] [ rlik ] [ irk ] [ yila ] [ arg ] [ att ] [ yil ] [ yas ] [ kari ] [ irak ] [ kisin ] [ ipl ] [ kisi ] [ ekin ] [ tlan ] [ emek ] [ diğ ] [ anad ] [ koch ] [ meridye ] [ çağ ] [ s a ] [ ta t ] [ ka k ] [ ar ı ] [ niğ ] [ karadenize ] [ ulubat ] [ hesap ] [ maz ]
