Türkiyede ?lk Matbaay? Kim Kurdu?
Türkiyede ?lk Matbaay? Kim Kurdu?
Türkiye'de ilk matbaay? kuran adam, 1674 y?l?nda Macaristan'da Kolojvar ?ehrinde do?mu?tu. Sonradan ?brahim Müteferrika ad?n? alan ayn? ?ah?s yoksul bir ailenin çocu?uydu. Çocuk say?lacak ya?tayken, ilerde Protestan papaz? olmak üzere e?itim görmesi için ruhban okuluna verildi. 1692 y?l?nda Macar Kral? Tökeli ?mre Osmanl? ordusu ile Avusturyal?lar'a kar?? ayn? safta sava??yordu. Protestan oldu?u için Avusturyal?lar taraf?nda yer alan henüz 18 ya??ndaki ruhban okulu ö?rencisi, ?kinci Viyana ku?atmas?ndan sonra yap?lan bir sava?ta Osmanl?lar'a esir dü?tü. ?stanbul'a getirilerek esir pazar?nda "köle" olarak sat?ld?. Onu sat?n alan adam sert, ac?mas?z ve kabayd?. Bu duruma katlanamayan delikanl? Müslümanl??? kabul etti. ?brahim ad?n? ald?.
Daha sonralar? Türklük ve Müslümanl??a içten övgülerle dolu "Risale-i ?slamiye" ad?n? ta??yan eseri yazd?. Bu kitab?n yaz?l??? 1711-1714 y?llar? aras?na rastlar.?brahim zeki ve gerçekten bilgili bir adamd?. Macarca, Latince ve daha ba?ka bat? dillerini biliyordu. Tez zamanda Türkçe, Arapça, Farsça da ö?renmi?ti. Özellikle "Risale-i ?slamiye" ad?ndaki kitab? yazd?ktan sonra, sadaret kaymakam? olan Nev?ehirli ?brahim Pa?a taraf?ndan çok tutuldu. Sonradan Sadrazam olan ?brahim Pa?a onu koruyuculu?u alt?na ald?. Nev?ehirli ?brahim Pa?a bat? dü?ünce ve uygarl???yla ilgili,yenilikler yapmak isteyen bir kimseydi, Devlet hizmetine al?nan ?brahim efendi 1715 y?l?nda "Müteferrika" rütbesiyle Viyana'ya siyasi göreve atand?. Orta Macar (Erdel-Transilvanya) Kral? Rakoçi'nin yan?na verildi. Ba?ka görevlerde bulundu.
1719 y?l?nda, Fransa'da elçilik görevinden dönmü? olan Mehmet Çelebinin o?lu Sait Mehmet Efendi (sonradan sadrazam olan Yirmisekiz Çelebizade Sait Mehmet) ile, birlikte bir matbaa açmak ve kitap basmak için Sadrazam Nev?ehirli Damat ?brahim Pa?a'ya ba?vurdular. ?brahim Pa?a her türlü yard?m?n? ve büyük ölçüde etkili deste?ini esirgemedi. Teknik i?lerle sadece ?brahim Müteferrika me?gul olmak üzere, ilk Türk matbaas?n? (bas?mevi) açt?lar. Burada ilk eser olarak 2 ciltlik, büyük "Vankulu Lügati bas?ld?.Sadrazam Damat ?brahim Pa?a,dini olmayan kitaplar?n basman?n ?eriat bak?m?ndan sak?ncal? say?lmad???na dair fetva da sa?lam??t?. Fakat koyu dindarlar,ba?naz ki?iler gene de ho?nutsuzdular.
?lk sekiz on eserin bas?lmas?ndan sonra, Sait efendi ayr?ld?. ?brahim Müteferrika, Viyana'dan harf (hurufat) dökümcüleri, hakkaklar da getirterek, ilk matbaay? 1726 y?l?nda, Sultanahmet'deki evinin yak?n?nda kurmu?tu ama 1730 y?l?nda Patrona Halil ayaklanmas? oldu. Damat ?brahim Pa?a öldürüldü. III. Ahmet tahttan indirildi. Her yenilik giri?imi ve at?l?m? gibi matbaac?l?k i?i de durdu. Sonradan, ?brahim Müteferrika sadece kendi ad?na kitap basmak üzere I. Mahmut'tan yeni bir ferman almay? ba?arabildi.
İlgili etiketler
[ ?ehir ] [ istanbul ] [ islam ] [ e?itim ] [ osmanl? ] [ teknik ] [ koç ] [ türkçe ] [ evler ] [ türk ] [ ta? ] [ müteferrika ] [ sava? ] [ din ] [ devlet ] [ rap ] [ yaz? ] [ ölçü ] [ matbaa ] [ türkiye ] [ zeki ] [ efe ] [ pa?a ] [ sadrazam ] [ sultan ] [ isa ] [ ruh ] [ nil ] [ maya ] [ ali ] [ dama ] [ papa ] [ ordu ] [ mu? ] [ mehmet ] [ viyana ] [ birlik ] [ avusturya ] [ macaristan ] [ asma ] [ latin ] [ elçi ] [ say? ] [ yard?m ] [ çelebi ] [ kitab ] [ damat ibrahim pa?a ] [ asm ] [ nev?ehir ] [ sava ] [ say ] [ ehir ] [ air ] [ yaz ] [ elebi ] [ osmanl ] [ sait ] [ vin ] [ ata ] [ dev ] [ kitap ] [ yeni ] [ siyasi ] [ fen ] [ nev?ehirli damat ibrahim pa?a ] [ osman ] [ test ] [ fransa ] [ r ya ] [ van ] [ imre ] [ ku? ] [ a il ] [ m ze ] [ am n ] [ i ki ] [ oks ] [ tay ] [ bilgi ] [ ki?i ] [ testa ] [ ayak ] [ çel ] [ patrona halil ayaklanmas? ] [ nev?ehirli ibrahim pa?a ] [ arap ] [ a?k ] [ man ] [ a?? ] [ kan ] [ kar ] [ patrona halil ayaklanmas ] [ a a ] [ zaman ] [ dil ] [ rakoçi ] [ ren ] [ ulu ] [ büyü ] [ ni e ] [ elik ] [ mehmet çelebi ] [ sa? ] [ e il ] [ seki ] [ alt?n ] [ bulu ] [ nce ] [ bas?mevi ] [ ahi ] [ matba ] [ hal ] [ köle ] [ kat ] [ koruyucu ] [ med ] [ zar ] [ yer ] [ adam ] [ uydu ] [ ibrahim müteferrika ] [ ya? ] [ klan ] [ ter ] [ arabi ] [ let ] [ a??n ] [ dna ] [ gen ] [ kuran ] [ a ac ] [ ???n ] [ ayy ] [ risale ] [ saf ] [ utu ] [ ban ] [ olo ] [ lym ] [ akü ] [ osmanl?lar ] [ ay? ] [ ç?? ] [ n r ] [ kam ] [ aras ] [ mac ] [ eser ] [ lenin ] [ uygarl? ] [ uygarl ] [ k?m ] [ görev ] [ bul ] [ farsça ] [ okul ] [ ak?n ] [ duru ] [ matbaay? ] [ mut ] [ matbaay ] [ viyana ku?atmas? ] [ ?kta ] [ kta ] [ far ] [ y?llar ] [ 14 yy ] [ gem ] [ patrona ] [ lara ] [ çocuk ] [ maç ] [ cocuk ] [ ocuk ] [ ten ] [ deli ] [ ak?m ] [ etki ] [ kral ] [ cilt ] [ veri ] [ rev ] [ macar ] [ dren ] [ hba ] [ ?rk ] [ gül ] [ dü?ün ] [ kil ] [ koy ] [ ferman ] [ okulu ] [ brah ] [ altyn ] [ kim ] [ halil ] [ aile ] [ osmanlylar ] [ asi ] [ imi ] [ sat ] [ atl ] [ ylk ] [ e?in ] [ amy ] [ aman ] [ da y ] [ bas?m ] [ ya?? ] [ ahmet ] [ bas ] [ ak? ] [ am? ] [ bak ] [ ilgi ] [ ilk ] [ ince ] [ damat ] [ matbaaü ] [ ast ] [ müslüm ] [ ilk matbaa ] [ bur ] [ dini ] [ ser ] [ sait efendi ] [ mat ] [ yyllar ] [ acar ] [ maca ] [ döküm ] [ lam ] [ hak ] [ yrk ] [ manda ] [ yazy ] [ t c ] [ bili ] [ araf ] [ arapca ] [ düny ] [ saty ] [ arl ] [ rum ] [ ulu? ] [ tin ] [ aç? ] [ yardym ] [ görme ] [ atr ] [ ilk matba ] [ harf ] [ esir ] [ sultanahmet ] [ ykta ] [ inci ] [ ö?renci ] [ ret ] [ renci ] [ ran ] [ basymevi ] [ car ] [ çil ] [ frans ] [ a aç ] [ indir ] [ iller ] [ erçek ] [ tey ] [ him ] [ durdu ] [ sal ] [ alt ] [ ller ] [ at k ] [ sai ] [ arlar ] [ a i ] [ uyd ] [ dolu ] [ ura ] [ e?e ] [ rya ] [ basym ] [ her ] [ bat? ] [ bat ] [ yard ] [ nam ] [ rik ] [ aft ] [ kamy ] [ 1692 ] [ avu ] [ nya ] [ dük ] [ ist ] [ kol ] [ ilk m ] [ maça ] [ isal ] [ papaz ] [ eti ] [ transilvanya ] [ ail ] [ baa ] [ alar ] [ lle ] [ i matba ] [ ehr ] [ oru ] [ dam ] [ lun ] [ k sa ] [ k m ] [ e e ] [ k s ] [ k y ] [ trans ] [ amaya ] [ hizmeti ] [ a r ] [ illerin ] [ orta ] [ ati ] [ sav ] [ an ad ] [ ans ] [ ar da ] [ rahim ] [ ylan ] [ har ] [ alan ] [ latince ] [ rad ] [ kak ] [ iler ] [ illeri ] [ kler ] [ n m ] [ ac?l ] [ ?ah ] [ ba? ] [ ted ] [ dü?ünce ] [ oku ] [ alma ] [ inç ] [ tan ] [ ki?iler ] [ t h ] [ sla ] [ maka ] [ ikl ] [ m s ] [ rmi ] [ a?ar ] [ etin ] [ ba?ar ] [ diller ] [ akl ] [ kul ] [ dü? ] [ y?la ] [ kitaplar ] [ ilik ] [ sek ] [ c?? ] [ t t ] [ fat ] [ nah ] [ ayn ] [ a s ] [ ?stanbul ] [ stanbul ] [ tim ] [ evin ] [ dul ] [ akka ] [ adl ] [ al? ] [ an? ] [ t ? ] [ azar ] [ ba?a ] [ izme ] [ ista ] [ sak ] [ are ] [ mahmut ] [ tek ] [ olmak ] [ yap ] [ erek ] [ gil ] [ duy ] [ pazar ] [ an ? ] [ e ?e ] [ an s ] [ i i ] [ ?l?k ] [ i e ] [ aka ] [ kaymakam ] [ tyr ] [ kım ] [ anı ] [ tır ] [ ırk ] [ leb ] [ eğe ] [ sağ ] [ e ğe ] [ çığ ] [ zelli ] [ cal ] [ isi ] [ ari ] [ sir ] [ rlik ] [ aki ] [ kiz ] [ e ge ] [ ami ] [ yas ] [ yirmi ] [ tlan ] [ mis ] [ görevi ] [ anğ ] [ a y ] [ a t ]
