Yeniçeri Ne Demektir?
Yeniçeri Ne Demektir?
Yeniçeri, Osmanl? ?mparatorlu?u'nun belirli bir döneminde kurulan ve kendine has bir düzeni olan askeri örgüte mensup ere verilen isimdir. Yeniçeri örgütü, o zamanki deyimiyle "Yeniçeri Oca??" 500 y?l süreyle ?mparatorluk ordusunun temel dire?i olmu?, sonradan politik etkilerle düzenin çözülmesi yüzünden s?k s?k ayaklanmalar?n görülmesi üzerine, faydadan ziyade zarar getirece?i dü?ünülerek ortadan kald?r?lm??t?.
Osmanl? Devleti'nin kurulu?u y?llar?nda askerin ço?u atl?yd?. 1329 y?l?nda I. Orhan zaman?nda, "yaya" diye tan?mlanan ilk Osmanl? piyade örgütü kuruldu.
S?n?rlar?n geni?lemesi, devletin giderek büyümesi,bu "yaya" örgütü yerine daha güçlü ve yeterli birliklerin varl???n? gerektirdi. "Hüdavendigar" nam?yla an?lan I. Murat, 1362 y?l?nda "Yeniçeri" Örgütünün kurucusu oldu. "Yaya" asker de, ordunun geri saflar?nda görevlendirilecek ?ekilde yeni düzene kokuldu.
Yeniçeri birliklerine yeti?tirilmi? asker sa?lamak amac?yla kurulmas? dü?ünülen ilk "acemi oca??" 1363 y?l?nda gerçekle?tirildi. Bu ocak Gelibolu'da kurulmu?tu.
Sava?larda al?nan tutsaklardan i?e yarar görülenler,bu oca?a kaydedilecekti.
Askerli?e elveri?li olmayan tutsaklardan,kanunla belirlenen miktarda vergi al?n?yordu. Erkek esirler, ya?lar?na göre (?irhor), (Beççe), (Guiamçe), (Gulam), (Sakall?) ve (Pir) diye grupland?r?l?yordu. Sonradan bu kanunda temelden de?i?iklikler yap?ld?.
Ba?lang?çta,bu amaçla al?nan tutsaklar?n ya?lar?na dikkat edilmiyordu. Bir süre sonra,ya?lar? 10-20 aras?nda erkek çocuklar?n al?nmas? esas tutuldu. Zamanla, H?ristiyanlardan Acemi O?lan? al?nmas?,yani "dev?irme" uygulamas? ortaya ç?kt?. "Dev?irme Kanunu" haz?rland?.H?ristiyan uyruklar?n ,belirli ya?taki birden fazla erkek çocu?undan birinin oca?a al?nmas?na ba?land?.
Yakla??k olarak iki buçuk yüzy?l bu sistem uyguland?.
Bu düzendeki "Acemi Oca??" ba?lang?çta 3000 mevcutluydu. Kanuni döneminde ocak mevcudu 4000'i buldu. Sonralar? giderek 12.000-13.000'e kadar yükseldi. Yeniçeri Oca??'n? meydana getiren s?n?flar?n hepsi birden "Kap?kulu" diye tan?mlan?rd?.
Ocaklar ise ?öylece s?ralan?yordu :
(1) Acemi Oca??, (2) Yeniçeri Oca??; (3) Cebeci Oca??, (4) Topçu Oca??, (5) Top arabac?lar?, (6) Humbarac? Bölükleri, (7) La??mc? Bölükleri.
Ocak subaylar?, "Ocak" ve "Orta" subaylar? olmak üzere iki guruptu.
Yeniçeri A?as?, Yeniçeri ve Acemi Ocaklar?'n?n Ba?komutan?'yd?.
Onun ard?ndan, Sekban Ortalar? Komutan? olan "Sekbanba??" geliyordu. Yeniçeri A?as?,Sancak Beyi ayar?nda say?l?rd?.Terfi ederek beylerbeyi veya "Kaptan-? Derya" olurdu.
Daha yukarda de?inmi? oldu?umuz gibi, zamanla düzeni çözülen,törelere,geleneklere ba?l?l???,disiplin anlay??? gev?eyen, kendi ç?karlar?n? her ?eyden ye? tutan, s?k s?k "kazan kald?ran" Yeniçeriler, 1796 y?l?nda III. Selim taraf?ndan kurulan "Nizam-? Cedit",yani "Yeni Düzen" örgütüyle geri plana itildi. Yeniçeriler,bu yeni kurulu?a kat?lmak istemediler."Nizam-? Cedit" ayr? bir örgüt olarak kuruldu. Anla?mazl?k sonucu ç?kan kabakç? Mustafa isyan? ile III. Selim tahttan indirildi.
Yeniçeri oca?? art?k devletin yönetimine de el atma?a kalk???yordu.
1826 y?l?nda Et Meydan?'nda toplan?p tekrar ayaklanmalar? üzerine, Sancak-? ?erif alt?na ça?r?lan ve toplanan, Hükümete ba?l? kuvvetler, Yeniçerileri k??lalar?nda s?k??t?rd?lar.
K??lalar?n topa tutulmas?, 500 y?ll?k bir örgütün sonu oldu.
İlgili etiketler
[ osmanl? ] [ sis ] [ subay ] [ kan ] [ büyüme ] [ grup ] [ para ] [ sava? ] [ büyü ] [ asker ] [ din ] [ kanun ] [ devlet ] [ 300 ] [ üre ] [ selim ] [ osmanl? devleti ] [ kaptan ] [ maya ] [ has ] [ vergi ] [ muz ] [ ordu ] [ mu? ] [ zaman ] [ kurucu ] [ birlik ] [ yeniçeri ] [ h?ristiyan ] [ say? ] [ dil ] [ osmanl? imparatorlu?u ] [ emi ] [ aylar ] [ gurup ] [ kuvvet ] [ dev?irme ] [ sunu ] [ sava ] [ say ] [ bar ] [ osmanl ] [ ato ] [ ulu ] [ dev ] [ yeni ] [ isim ] [ osman ] [ hepsi ] [ erk ] [ r ya ] [ güç ] [ çeri ] [ kuru ] [ niçe ] [ araba ] [ urup ] [ çözülme ] [ a a ] [ e ya ] [ ren ] [ ütü ] [ tay ] [ a?k ] [ beyler ] [ ayak ] [ tutsak ] [ 500 y?l ] [ kanuni ] [ dikkat ] [ dev?irme kanunu ] [ t?r ] [ eri ] [ man ] [ a?? ] [ ada ] [ ini ] [ kar ] [ kuvvetler ] [ ibo ] [ lir ] [ ar? ] [ ara ] [ osmanl? devlet ] [ bolu ] [ acemi oca?? ] [ cebeci oca?? ] [ sa? ] [ anan ] [ ebe ] [ acemi oca ] [ cebeci oca ] [ askeri ] [ sava?lar ] [ alt?n ] [ a?r? ] [ mal ] [ koku ] [ cem ] [ kaptan-? derya ] [ tiren ] [ eki ] [ yaya ] [ s?ra ] [ kat? ] [ kat ] [ a k ] [ orhan zaman? ] [ tala ] [ gelibolu ] [ top ] [ orhan zaman ] [ med ] [ eter ] [ zar ] [ yer ] [ orhan ] [ uydu ] [ ya? ] [ klan ] [ kad ] [ ter ] [ let ] [ araç ] [ da? ] [ örgü ] [ gen ] [ ???n ] [ ayy ] [ dem ] [ k?? ] [ acemi o?lan ] [ saf ] [ utu ] [ lama ] [ ban ] [ a?lama ] [ art ] [ ni? ] [ di? ] [ ay? ] [ tak ] [ dere ] [ sel ] [ dana ] [ yeri ] [ lal ] [ ?ekil ] [ ekil ] [ tan?m ] [ aras ] [ mac ] [ ulama ] [ ikta ] [ faz ] [ önemi ] [ nemi ] [ k?m ] [ görev ] [ yeniçeri a?as? ] [ lan ] [ ele ] [ bul ] [ okul ] [ nizam ] [ olur ] [ buldu ] [ irin ] [ par ] [ mustafa ] [ mut ] [ acemi ] [ usta ] [ kta ] [ y?l ] [ y?llar ] [ lara ] [ çocuk ] [ maç ] [ cocuk ] [ ocuk ] [ i?ik ] [ etki ] [ hepsi bir ] [ veri ] [ mik ] [ rev ] [ a??k ] [ fla ] [ plan ] [ tyr ] [ as? ] [ kil ] [ dada ] [ kaza ] [ ask ] [ yay ] [ cebeci ] [ kiler ] [ altyn ] [ emin ] [ imi ] [ edi ] [ esas ] [ ske ] [ rat ] [ atl? ] [ atl ] [ e?in ] [ cad? ] [ amy ] [ cad ] [ d?n ] [ aman ] [ disiplin ] [ örgüt ] [ kap ] [ yeniçeri oca?? ] [ verg ] [ hyristiyan ] [ den ] [ am? ] [ birlikler ] [ rak ] [ kap?kulu ] [ murat ] [ yarar ] [ bak ] [ deyim ] [ katy ] [ ilk ] [ s?n?flar ] [ aç?lar ] [ kaz ] [ rler ] [ meydan ] [ sancak ] [ pir ] [ ytü ] [ zaman? ] [ lülü ] [ al? ] [ dün ] [ deme ] [ uçuk ] [ tanym ] [ yyllar ] [ lam ] [ hükümet ] [ tor ] [ s?k ] [ nem ] [ emel ] [ arda ] [ nice ] [ 3000 ] [ araf ] [ düny ] [ açylar ] [ arl ] [ atly ] [ töre ] [ tin ] [ aç? ] [ t?n? ] [ kü? ] [ ykler ] [ esir ] [ ?ran ] [ ece ] [ ran ] [ tyny ] [ 500 yyl ] [ s?r ] [ nlar ] [ indir ] [ erçek ] [ çocuklar? ] [ ocuklar ] [ buçuk ] [ yran ] [ alt ] [ fazl ] [ arlar ] [ a i ] [ uyd ] [ tik ] [ ura ] [ lala ] [ e?e ] [ bel ] [ a?lamak ] [ a an ] [ rya ] [ zara ] [ her ] [ çocuklary ] [ ocuklary ] [ karl ] [ synyflar ] [ osmanly devleti ] [ syra ] [ nam ] [ vcud ] [ bara ] [ isyan ] [ ist ] [ sakal ] [ ocak ] [ ker ] [ yön ] [ yuka ] [ parat ] [ eti ] [ ile ] [ dev_irme kanunu ] [ alar ] [ an? ] [ k m ] [ e e ] [ ak m ] [ k s ] [ k y ] [ sonuç ] [ sonu ] [ siste ] [ i ne ] [ p t ] [ orta ] [ amaç ] [ ama ] [ ang ] [ sistem ] [ sav ] [ men ] [ ulam ] [ ylan ] [ cce ] [ alan ] [ rad ] [ iler ] [ ine ] [ mete ] [ ükler ] [ kler ] [ çocuklar ] [ n m ] [ rtük ] [ ac?l ] [ düzen ] [ ad? ] [ ba? ] [ yönetim ] [ ziya ] [ oku ] [ çük ] [ yeniceriler ] [ yüzy?l ] [ tan ] [ ?erif ] [ erif ] [ kle ] [ kazan ] [ süre ] [ ça? ] [ ire ] [ ?ikl ] [ ikl ] [ nüm ] [ nizam-? cedit ] [ etin ] [ iga ] [ eli ] [ talar ] [ akl ] [ kul ] [ zamany ] [ yeniçeri oca ] [ dü? ] [ zan ] [ y?la ] [ yeti ] [ sek ] [ çocukla ] [ ocukla ] [ cady ] [ i?lem ] [ 4000 ] [ a s ] [ tim ] [ in? ] [ s t ] [ as t ] [ ta? ] [ adl ] [ piyade ] [ ?ik ] [ oli ] [ sak ] [ geri ] [ tek ] [ olmak ] [ yap ] [ erek ] [ gel ] [ irden ] [ bey ] [ rec ] [ üü? ] [ ar ? ] [ e ?e ] [ derya ] [ k k ] [ i e ] [ lar ] [ tle ] [ aka ] [ an t ] [ kım ] [ sır ] [ yıl ] [ eğe ] [ dağ ] [ yağ ] [ e ğe ] [ tağ ] [ geli ] [ timin ] [ yara ] [ isi ] [ sir ] [ dis ] [ dig ] [ rlik ] [ aki ] [ san ] [ ani ] [ e ge ] [ ipl ] [ dönem ] [ disi ] [ emek ] [ anğ ] [ a y ] [ a t ] [ ar ı ] [ çöz ] [ maz ]
